Darowizna od rodziców może stracić zwolnienie. Fiskus wskazuje błędy przy przelewach

Darowizna od rodziców może być całkowicie zwolniona z podatku nawet przy bardzo wysokiej kwocie, ale samo pokrewieństwo nie wystarczy. Najnowsze interpretacje KIS pokazują, że urząd bardzo dokładnie sprawdza sposób przekazania pieniędzy. Problemem może być gotówka albo przelew wykonany bezpośrednio na rachunek sprzedawcy mieszkania czy innego wierzyciela zamiast na konto dziecka. W 2026 roku warto pilnować również limitu 36 120 zł i 6-miesięcznego terminu na SD-Z2.

Nie ma nowego przepisu, zgodnie z którym urzędy skarbowe rozpoczęły specjalną akcję „polowania” na rodzinne przelewy. Aktualne interpretacje podatkowe pokazują jednak, że fiskus bardzo formalnie podchodzi do warunków zwolnienia. Nawet rzeczywista pomoc finansowa rodziców może zakończyć się sporem, jeżeli sposób przekazania pieniędzy nie odpowiada wymaganiom ustawy.

Szczególnie istotne są interpretacje wydawane w 2026 roku dotyczące przelewów bezpośrednio do sprzedawców oraz darowizn wręczanych w gotówce. Pokazują one, że przy większych kwotach znaczenie ma nie tylko to, kto przekazał pieniądze i komu, ale również którędy środki faktycznie trafiły do obdarowanego.

Darowizna od rodziców bez podatku. Jakie warunki trzeba spełnić?

Rodzice i dzieci należą do tzw. grupy zerowej. Ustawa pozwala dzięki temu skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku od spadków i darowizn niezależnie od tego, czy rodzic przekazuje dziecku 50 tys., 200 tys. czy jeszcze większą kwotę. Przy wysokiej darowiźnie trzeba jednak dopełnić dodatkowych warunków.

Jeżeli łączna wartość majątku nabytego od jednego rodzica w roku ostatniego nabycia i w ciągu 5 poprzednich lat przekracza 36 120 zł, co do zasady trzeba zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy. W przypadku pieniędzy trzeba również odpowiednio udokumentować ich otrzymanie.

Ustawa wskazuje między innymi dowód przekazania pieniędzy na rachunek płatniczy obdarowanego, jego inny rachunek w banku lub SKOK albo przekaz pocztowy. Przy większej rodzinnej darowiźnie najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest więc przelew bezpośrednio na konto osobiste dziecka, a dopiero później wykorzystanie pieniędzy zgodnie z ich przeznaczeniem.

Przelew prosto do sprzedawcy może oznaczać problem ze zwolnieniem

Jedna z najważniejszych interpretacji z 2026 roku dotyczyła zakupu mieszkania za 640 tys. zł. Rodzice przekazali córce 260 tys. zł darowizny na zadatek, ale z powodu bardzo krótkiego terminu zapłaty pieniądze nie przeszły przez jej rachunek. Rodzice przelali środki bezpośrednio na konto właścicielki sprzedającej mieszkanie.

Dyrektor KIS w interpretacji z 22 lipca 2026 roku uznał, że taki sposób przekazania pieniędzy nie spełnia warunku zwolnienia. Zdaniem organu zwykły rachunek sprzedawcy jest rachunkiem osoby trzeciej, a nie obdarowanego. KIS dopuścił natomiast sytuację, w której pieniądze trafiają na specjalne subkonto wyodrębnione dla obdarowanego, np. w ramach rachunku prowadzonego dla dewelopera albo spółdzielni.

Sprawa nie jest jednak całkowicie jednoznaczna. Istnieją korzystne dla podatników wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których uznano, że przelew darowizny bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego również może spełniać wymóg dokumentacyjny. KIS w lipcowej interpretacji znał te orzeczenia, ale mimo to zastosował bardziej rygorystyczną wykładnię. Dla podatnika oznacza to ryzyko sporu z fiskusem, dlatego praktycznie bezpieczniej przeprowadzić pieniądze najpierw przez własny rachunek.

Gotówka od rodziców. Samo SD-Z2 może nie wystarczyć

Jeszcze mocniej problem dokumentowania darowizny pokazuje interpretacja KIS z 12 sierpnia 2026 roku. Kobieta otrzymała od obojga rodziców 195 000 zł w gotówce. Rodzice trzymali oszczędności w domu i ze względu na wiek oraz stan zdrowia nie mogli osobiście udać się do banku. Obdarowana zamierzała prawidłowo zgłosić darowiznę na SD-Z2 przed upływem 6 miesięcy.

KIS uznał jednak, że nie wystarczy samo zgłoszenie. Przy darowiźnie pieniężnej przekraczającej ustawowy limit trzeba również spełnić warunek dotyczący sposobu udokumentowania przekazania środków. Wręczenie gotówki do ręki nie spełniło tego wymogu, dlatego organ odmówił prawa do pełnego zwolnienia dla grupy zerowej.

Czy w tytule przelewu musi być słowo „darowizna”?

Ustawa nie nakazuje wpisywania konkretnego tekstu w tytule przelewu. Sam brak słowa „darowizna” nie powoduje więc automatycznie powstania podatku. Dla fiskusa liczy się przede wszystkim rzeczywisty charakter operacji: czy rodzic rzeczywiście bezpłatnie przekazał dziecku pieniądze i czy można to wykazać dokumentami.

Mimo to prawidłowy opis przelewu ogranicza ryzyko późniejszych pytań. Przy większej kwocie rozsądny tytuł może brzmieć np. „darowizna dla córki” albo „darowizna dla syna”. Jeżeli pieniądze przekazuje oboje rodziców, dobrze jest też jasno ustalić, jaka część darowizny pochodzi od matki, a jaka od ojca.

Po otrzymaniu pieniędzy można nimi normalnie dysponować. Samo późniejsze przeniesienie własnych środków na konto oszczędnościowe nie zmienia sposobu, w jaki pierwotna darowizna została udokumentowana. Najważniejsze jest zachowanie potwierdzenia pierwszego transferu od darczyńcy.

Limit 36 120 zł i SD-Z2. Jak liczyć darowizny od rodziców?

Próg 36 120 zł liczy się w odniesieniu do jednego darczyńcy. Jeśli pieniądze przekazuje zarówno matka, jak i ojciec, trzeba analizować darowizny od każdego z nich oddzielnie. Nie wystarczy więc sprawdzić tylko wartości ostatniego przelewu.

Do ostatniego nabycia dolicza się wcześniejszy majątek uzyskany od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w okresie 5 lat poprzedzających ten rok. Możliwe jest więc, że pojedynczy przelew będzie niższy niż 36 120 zł, ale po zsumowaniu wcześniejszych darowizn próg zostanie przekroczony.

Po przekroczeniu limitu osoba z grupy zerowej nadal może nie zapłacić żadnego podatku. Musi jednak spełnić warunki pełnego zwolnienia, w tym złożyć SD-Z2 w terminie i – w przypadku pieniędzy – posiadać wymagany dowód przekazania środków.

Spóźnienie z SD-Z2 może kosztować tysiące złotych

Jak kosztowny może być błąd z terminem, pokazuje wyrok WSA w Białymstoku z 15 lipca 2026 roku. Sprawa dotyczyła bardzo wysokich darowizn od rodziców. Zgłoszenie jednej z nich wpłynęło do urzędu jeden dzień po terminie. Sąd oddalił skargę podatniczki i potwierdził utratę prawa do zwolnienia. W jednej z analizowanych decyzji zobowiązanie z darowizny wynosiło ponad 40 tys. zł, przy czym do zapłaty po uwzględnieniu wcześniejszych rozliczeń pozostawała część tej kwoty.

Od 7 stycznia 2026 roku przepisy są jednak korzystniejsze dla osób, które przekroczyły termin bez swojej winy. Można wystąpić o jego przywrócenie, jeżeli podatnik uprawdopodobni, że nie mógł złożyć zgłoszenia na czas np. z powodu poważnej choroby. Nie jest to automatyczne anulowanie każdego spóźnienia i nie obejmuje sytuacji, w których podatnik po prostu zapomniał o obowiązku.

Jeszcze większe ryzyko pojawia się, gdy podatnik nie rozliczył darowizny, a powołuje się na nią dopiero podczas czynności sprawdzających, postępowania albo kontroli. Ustawa przewiduje w określonych takich sytuacjach sankcyjną stawkę podatku w wysokości 20 proc.

Jak bezpiecznie zrobić darowiznę od rodziców?

Przy większej darowiźnie pieniężnej najprostszy wariant jest jednocześnie najmniej problematyczny podatkowo. Najpierw warto ustalić, kto jest darczyńcą i jaka dokładnie kwota pochodzi od każdego rodzica. Następnie pieniądze powinny zostać przekazane w sposób pozostawiający jednoznaczny dowód otrzymania środków przez dziecko.

1. Ustal kwotę darowizny osobno od matki i od ojca.
2. Sprawdź wcześniejsze darowizny od każdego z rodziców i próg 36 120 zł.
3. Przy większej kwocie wykonaj przelew na rachunek należący do obdarowanego zamiast wręczać gotówkę.
4. Zachowaj potwierdzenie przelewu oraz umowę lub inne dokumenty potwierdzające charakter darowizny.
5. Jeżeli powstał obowiązek zgłoszenia, złóż SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy.
6. Dopiero po otrzymaniu pieniędzy zapłać z własnego rachunku sprzedawcy mieszkania, samochodu albo innemu wierzycielowi.

Taki sposób eliminuje najważniejszy problem pojawiający się w najnowszych interpretacjach KIS: fiskus nie musi wtedy rozstrzygać, czy przelew wykonany bezpośrednio do osoby trzeciej można traktować tak samo jak wpływ pieniędzy na rachunek obdarowanego. Przy wysokich kwotach prosta kolejność dwóch przelewów może uchronić podatnika przed wieloletnim sporem o prawo do zwolnienia.

Sprawdź podobne artykuły