ZUS wypłaca emerytury po 2 grosze. Kiedy świadczenie nie jest podnoszone do minimum?

Dwie osoby w Polsce otrzymują miesięczną emeryturę w wysokości 2 groszy, a 473 tys. świadczeniobiorców pobiera emerytury niższe od ustawowego minimum — poinformował 9 września 2026 roku prezes ZUS Liwiusz Laska. Tak niska wypłata jest możliwa, gdy ktoś ma choćby jeden dzień ubezpieczenia, ale nie zgromadził stażu potrzebnego do gwarancji minimalnego świadczenia.

Ilu seniorów dostaje mniej niż minimum?

Prezes ZUS Liwiusz Laska podał podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu, że 473 tys. osób pobiera świadczenia niższe od emerytury minimalnej. W tej grupie są dwie osoby z miesięczną emeryturą wynoszącą zaledwie 2 grosze. Informacja została przekazana 9 września 2026 roku w rozmowie ze Studiem PAP.

Te liczby nie oznaczają, że ZUS może dowolnie obniżyć zwykłą emeryturę do kilku groszy. Groszowe świadczenie jest wynikiem zasad nowego systemu: prawo do emerytury może powstać po bardzo krótkim okresie ubezpieczenia, ale gwarancja podniesienia wyliczonej kwoty do ustawowego minimum wymaga znacznie dłuższego stażu.

Wiek emerytalny nadal wynosi 60 lat dla kobiet i 65 lat dla mężczyzn. Osoba urodzona po 31 grudnia 1948 roku może otrzymać emeryturę, jeśli osiągnie właściwy wiek i ma składki emerytalne zapisane choćby za jeden dzień. To jednak daje prawo do świadczenia wyliczonego z faktycznie zgromadzonego kapitału, a nie automatycznie do emerytury minimalnej.

Skąd bierze się emerytura liczona w groszach?

ZUS oblicza emeryturę w nowym systemie przez podzielenie podstawy obliczenia świadczenia przez średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach. Podstawę tworzą przede wszystkim zwaloryzowane składki zapisane na koncie i subkoncie oraz — jeśli dotyczy danej osoby — zwaloryzowany kapitał początkowy.

Jeśli ktoś pracował bardzo krótko, zapłacił niewielką składkę i nie ma kapitału początkowego, licznik tego działania jest znikomy. Po podzieleniu go przez liczbę miesięcy dalszego trwania życia wynik może wynieść kilka złotych, kilkadziesiąt groszy, a w skrajnym przypadku nawet 2 grosze. Prezes ZUS wskazał, że przykładem może być osoba, która przepracowała tylko jeden dzień.

Sam wiek emerytalny nie zwiększa takiej kwoty do minimum. Mechanizm gwarancyjny uruchamia się dopiero po spełnieniu warunku stażowego. Dlatego dwie osoby w tym samym wieku mogą otrzymać zupełnie różne decyzje: jedna ma wyliczone świadczenie podwyższone do minimum, a druga dostaje wyłącznie kwotę wynikającą ze składek.

Kiedy ZUS podwyższa emeryturę do minimum?

ZUS podwyższa wyliczoną emeryturę do poziomu najniższego świadczenia, gdy ubezpieczony osiągnął powszechny wiek emerytalny oraz udowodnił wymagany okres składkowy i nieskładkowy. Obowiązują dwa progi:

• co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych dla kobiety,
• co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych dla mężczyzny.

Jeżeli ZUS wyliczy osobie spełniającej te warunki na przykład 1500 zł brutto, dopłaca różnicę do obowiązującej emerytury minimalnej. Gdy tej samej kwoty wyliczeniowej nie poprze odpowiedni staż, podwyższenie nie przysługuje i wypłacane jest 1500 zł brutto. Przy kapitale dającym 2 grosze zasada działa identycznie.

Do stażu nie zawsze wlicza się każdy okres tak samo. Znaczenie mają dokumenty potwierdzające zatrudnienie, okresy opłacania składek i dopuszczalne okresy nieskładkowe. Jeżeli w historii ubezpieczenia brakuje danych sprzed lat, warto zebrać świadectwa pracy, legitymacje ubezpieczeniowe, zaświadczenia o wynagrodzeniu i inne dowody wymagane przez ZUS.

Ile wynosi minimalna emerytura w 2026 roku?

Od 1 marca 2026 roku najniższa emerytura wynosi 1978,49 zł brutto miesięcznie. Ta sama kwota dotyczy między innymi renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy, renty socjalnej i renty rodzinnej. Jest to kwota brutto, więc wypłata netto zależy od potrąceń składkowo-podatkowych dotyczących konkretnej osoby.

Minimalna emerytura jest co roku waloryzowana w marcu. Kwota 1978,49 zł obowiązuje zatem od 1 marca 2026 roku do kolejnej waloryzacji, o ile wcześniej nie nastąpi nadzwyczajna zmiana prawa. Nie należy mylić jej ze średnią emeryturą ani z dodatkowymi świadczeniami, takimi jak trzynasta czy czternasta emerytura.

Prawo do trzynastego lub czternastego świadczenia jest oceniane na podstawie odrębnych przepisów. Groszowa emerytura podstawowa nie jest automatycznie zamieniana w pełne minimum tylko dlatego, że w danym roku wypłacane są dodatki.

Czy groszowe świadczenia będą wypłacane raz w roku?

Prezes ZUS ocenił, że problem groszowych emerytur wymaga uporządkowania. Jako możliwe rozwiązanie wskazał zbiorczą wypłatę bardzo niskich kwot, na przykład raz w roku. To na razie propozycja do dyskusji, a nie obowiązująca zasada.

Dopóki przepisy się nie zmienią, decyzja ZUS określa miesięczną wysokość świadczenia i zakład realizuje wypłatę zgodnie z obowiązującymi regułami. Nie ma podstaw, aby po samej wypowiedzi prezesa zakładać, że od najbliższego miesiąca wszystkie emerytury poniżej złotówki będą kumulowane albo wygaszane.

Dyskusja dotyczy również kosztów obsługi. Przelew, przekaz pocztowy, korespondencja i coroczna waloryzacja mogą kosztować wielokrotnie więcej niż samo świadczenie. Ewentualna reforma musiałaby jednak zachować prawa osób, które składki opłaciły i na tej podstawie nabyły emeryturę.

Jak sprawdzić prognozę i zwiększyć przyszłą emeryturę?

Przed złożeniem wniosku sprawdź konto w eZUS i Informację o Stanie Konta Ubezpieczonego. Zwróć uwagę, czy widnieją tam wszystkie okresy pracy i składki. Brakujące dokumenty najlepiej uzupełnić przed wydaniem decyzji, szczególnie gdy do progu 20 lub 25 lat brakuje niewiele.

Znaczenie ma też moment przejścia na emeryturę. Dłuższa praca może zwiększyć kapitał o kolejne składki i waloryzację, a jednocześnie skrócić średnie dalsze trwanie życia używane jako dzielnik. Według prezesa ZUS dodatkowy rok pracy może podnosić emeryturę przeciętnie o około 15–16 proc. Nie jest to jednak gwarantowany wynik dla każdej osoby — zależy od zarobków, składek, wieku i tablic obowiązujących przy obliczeniu.

Jeśli prognoza jest niska, poproś ZUS o wyjaśnienie zapisów na koncie i sprawdzenie stażu. Decyzję o dalszej pracy trzeba podejmować z uwzględnieniem zdrowia, sytuacji rodzinnej i innych dochodów. Najważniejsze jest rozdzielenie dwóch pytań: ile wynika z kapitału oraz czy staż daje prawo do ustawowego podwyższenia. Właśnie brak tej gwarancji prowadzi do emerytur liczonych w groszach.

Sprawdź podobne artykuły