Masz pieniądze w OFE? Przed emeryturą nie wypłacisz ich jak zwykłych oszczędności

Środków zgromadzonych w OFE nie można po prostu wypłacić na konto przed emeryturą ani przeznaczyć na dowolny cel. Na 10 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego działa tzw. suwak bezpieczeństwa, który stopniowo przenosi pieniądze z OFE na subkonto w ZUS. Inne zasady obowiązują przy śmierci członka OFE — wtedy środki mogą podlegać podziałowi i trafić do osób uprawnionych.

OFE nie działa jak konto oszczędnościowe, IKE ani PPK, z którego właściciel może w określonych warunkach sam zdecydować o wcześniejszym wycofaniu pieniędzy. Środki w otwartym funduszu emerytalnym są częścią systemu emerytalnego i służą finansowaniu przyszłego świadczenia.

To ważne szczególnie dla osób, które widzą wartość rachunku OFE i traktują ją jak kwotę możliwą do wypłaty. Sam fakt, że środki są przypisane do konkretnego członka funduszu, nie oznacza prawa do swobodnego przelewu całej wartości na prywatne konto.

Czy można wypłacić pieniądze z OFE przed emeryturą?

Co do zasady nie można zażądać wypłaty środków z OFE przed emeryturą na własne potrzeby. Nie można więc zlecić funduszowi przelewu pieniędzy po to, by sfinansować zakup mieszkania, spłatę kredytu, remont czy bieżące wydatki.

Nie ma też standardowej procedury jednorazowej wypłaty całego rachunku OFE po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zanim ubezpieczony osiągnie powszechny wiek emerytalny, środki są stopniowo przenoszone do ZUS w ramach suwaka bezpieczeństwa. W chwili osiągnięcia tego wieku rachunek OFE powinien być już opróżniony z tych środków.

Jak działa suwak bezpieczeństwa na 10 lat przed emeryturą?

Suwak bezpieczeństwa uruchamia się, gdy do powszechnego wieku emerytalnego pozostaje 10 lat. Dla kobiety przy wieku emerytalnym 60 lat oznacza to rozpoczęcie mechanizmu około 50. roku życia, a dla mężczyzny przy wieku 65 lat — około 55. roku życia.

OFE co miesiąc umarza część jednostek rozrachunkowych i przekazuje odpowiadającą im wartość do ZUS. Pieniądze są zapisywane na subkoncie ubezpieczonego. Jednocześnie po uruchomieniu suwaka bieżąca część składki, która wcześniej mogła trafiać do OFE, jest ewidencjonowana na subkoncie w ZUS.

Mechanizm jest rozłożony w czasie, dlatego nie chodzi o jednorazowy transfer całego rachunku na 10 lat przed emeryturą. Celem jest stopniowe przenoszenie kapitału przed momentem ustalania świadczenia, a nie pozostawienie całej kwoty narażonej na wahania rynku do ostatniej chwili.

Co dzieje się z pieniędzmi po przeniesieniu do ZUS?

Kwoty przekazywane z OFE nie trafiają na zwykły rachunek bankowy. Są zapisywane na subkoncie w ZUS. Subkonto jest wyodrębnioną częścią konta ubezpieczonego i podlega odrębnym zasadom waloryzacji oraz podziału.

Gdy osoba osiąga powszechny wiek emerytalny i przechodzi na emeryturę, środki zapisane na subkoncie są uwzględniane przy ustalaniu podstawy świadczenia. ZUS wypłaca następnie emeryturę zgodnie z zasadami systemu, a nie zwraca byłemu członkowi OFE całego kapitału jako jednorazowej wypłaty.

To właśnie dlatego sformułowanie „mam pieniądze w OFE” może być mylące. Wartość rachunku ma znaczenie dla przyszłej emerytury, ale nie jest saldem do dowolnego wykorzystania w takim sensie jak pieniądze na lokacie czy rachunku oszczędnościowym.

Czy środki z OFE i subkonta można odziedziczyć?

Tak. Śmierć członka OFE jest jedną z sytuacji, w których środki mogą zostać podzielone i przekazane osobom uprawnionym. Zasady zależą m.in. od sytuacji rodzinnej, ustroju majątkowego małżonków oraz od tego, czy zmarły wskazał osoby uposażone.

Jeżeli zmarły był członkiem OFE i nie osiągnął jeszcze wieku emerytalnego, procedura podziału zaczyna się w funduszu. OFE dzieli środki zgodnie z obowiązującymi zasadami, a następnie przekazuje ZUS informację potrzebną do odpowiedniego podziału środków zapisanych na subkoncie.

Jeśli nie wskazano osób uprawnionych do pozostałej części środków, zastosowanie mogą mieć zasady dziedziczenia. Nie oznacza to jednak, że pieniądze są automatycznie wypłacane każdemu spadkobiercy bez żadnych formalności.

Co trzeba zrobić po śmierci członka OFE?

Jeżeli zmarły był nadal członkiem OFE, osoba uprawniona powinna w pierwszej kolejności ustalić, do którego funduszu należał, a następnie zgłosić śmierć i złożyć dokumenty wymagane do podziału środków. Fundusz przekazuje później ZUS informację o dokonanym podziale.

ZUS wskazuje, że po otrzymaniu zawiadomienia z OFE ma 3 miesiące na podział środków zapisanych na subkoncie według odpowiadających udziałów. W przypadku osób, które nie były członkami OFE, procedura dotycząca samego subkonta jest prowadzona bezpośrednio w ZUS na wniosek osoby uprawnionej.

Przy konkretnej sprawie trzeba sprawdzić jej stan faktyczny: datę śmierci, członkostwo w OFE, wiek zmarłego, małżeńską wspólność majątkową, wskazanie osób uposażonych oraz to, czy część środków została już przeniesiona do ZUS. Te elementy decydują o właściwej ścieżce.

Jak sprawdzić, czy masz środki w OFE i na subkoncie?

Informacje o subkoncie można sprawdzić w usługach elektronicznych ZUS po zalogowaniu do swojego konta ubezpieczonego. Widoczne są tam m.in. dane dotyczące składek i zapisów na subkoncie, w tym wartości związane z przekazywaniem środków z OFE w ramach suwaka bezpieczeństwa.

Stan rachunku w samym OFE można sprawdzić bezpośrednio w funduszu. Jeżeli nie pamiętasz, do którego OFE należysz, pomocne mogą być dane dostępne na koncie w ZUS oraz dokumenty otrzymywane wcześniej od funduszu. Samo sprawdzenie wartości rachunku nie tworzy jednak prawa do wcześniejszej wypłaty.

Najważniejsza praktyczna różnica jest prosta: OFE nie jest prywatną skarbonką do wypłaty na żądanie. Przed emeryturą środki pozostają elementem systemu emerytalnego, a na ostatnie 10 lat są stopniowo przenoszone na subkonto w ZUS. Osobną ścieżką jest podział środków po śmierci ubezpieczonego, kiedy mogą one trafić do małżonka, osób wskazanych lub spadkobierców zgodnie z właściwymi zasadami.

Sprawdź podobne artykuły