Opłata cukrowa 2027: projekt UD417 i nowe stawki

Projekt UD417 przewiduje podwyższenie opłaty cukrowej od 2027 r.: stawka stała miałaby wzrosnąć z 0,50 zł do 0,70 zł za litr, stawka za każdy gram cukru powyżej 5 g/100 ml z 0,05 zł do 0,10 zł, a dopłata za kofeinę lub taurynę z 0,10 zł do 1,00 zł za litr. To nadal projekt. Rząd 22 września 2026 r. przyjął inny pakiet zmian dotyczący sposobu poboru opłaty, a nie potwierdzenie wejścia wyższych stawek UD417.

Z tego artykułu dowiesz się:
1. Na jakim etapie są dziś zmiany opłaty cukrowej?
2. Jakie stawki proponuje projekt UD417?
3. Które napoje i produkty mają zostać objęte szerzej?
4. Ile mogą zdrożeć napoje po podwyżce opłaty?
5. Czym różni się UD417 od projektu przyjętego przez rząd 22 września?
6. Kiedy wyższe stawki mogłyby wejść w życie?

W ostatnich dniach łatwo pomylić dwa równoległe projekty dotyczące opłaty od środków spożywczych. Jeden z nich, UD417, dotyczy podwyższenia stawek i rozszerzenia zakresu produktów. Drugi, przyjęty przez Radę Ministrów 22 września, przebudowuje przede wszystkim sposób poboru opłaty i przenosi obowiązek zapłaty na wcześniejszy etap łańcucha dostaw.

Dla konsumenta najważniejsze jest to, że wyższe stawki z UD417 nie powinny być przedstawiane jako już obowiązujące prawo. Mogą przełożyć się na ceny napojów dopiero po zakończeniu procesu legislacyjnego i wejściu nowych przepisów w życie.

Na jakim etapie są dziś zmiany opłaty cukrowej?

UD417 znajduje się w rządowym wykazie prac legislacyjnych. Ministerstwo Finansów i Gospodarki wskazuje jako cel projektu aktualizację wysokości opłaty cukrowej oraz uszczelnienie systemu. W wykazie podano planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów na III kwartał 2026 r..

Na dzień 28 września oficjalna strona projektu nadal opisuje go jako projekt ustawy i nie pokazuje zakończenia całej ścieżki ustawodawczej. Oznacza to, że nie można jeszcze traktować nowych stawek jako pewnych ani przedstawiać ich jako obowiązujących od 1 stycznia 2027 r.

Równolegle 22 września Rada Ministrów przyjęła odrębny projekt zmian w opłacie cukrowej. Ten pakiet skupia się na tym, kto płaci opłatę, od jakich czynności jest naliczana i jak ustalana jest podstawa. Sam komunikat rządu z tego dnia nie podaje podwyższonych stawek z UD417.

Jakie stawki proponuje projekt UD417?

Projekt UD417 przewiduje cztery najważniejsze podwyżki w przeliczeniu na litr napoju.

Element opłaty	Obecnie	Projekt UD417
Stawka stała za cukier do 5 g/100 ml lub słodzik	0,50 zł/l	0,70 zł/l
Za każdy gram cukrów powyżej 5 g/100 ml	0,05 zł	0,10 zł
Dodatek kofeiny lub tauryny	0,10 zł/l	1,00 zł/l
Maksymalna opłata	1,20 zł/l	1,80 zł/l

Największa procentowa zmiana dotyczyłaby napojów z kofeiną lub tauryną, gdzie dodatkowa stawka miałaby wzrosnąć dziesięciokrotnie. W napojach mocno słodzonych większe znaczenie miałoby jednoczesne podwojenie części zmiennej.

Które napoje i produkty mają zostać objęte szerzej?

UD417 nie ogranicza się do samych stawek. Projekt ma objąć opłatą wszystkie koncentraty niezależnie od postaci, a dla koncentratów przewiduje odrębną stawkę 3 zł za litr lub kilogram.

Zmiany mają też objąć część suplementów diety w postaci napoju. Wyłączone miałyby pozostać produkty sprzedawane w opakowaniach nieprzekraczających 200 ml, takie jak określone syropy stosowane jako wsparcie leczenia. Projekt obejmuje także napoje zawierające co najmniej 20% soku i do 5 g cukrów, jeżeli jednocześnie zawierają słodziki, kofeinę lub taurynę.

To odrębny mechanizm od zmian VAT dotyczących wybranych napojów. Pokrewny projekt podatkowy opisuje artykuł VAT 23% na piwo 0%, wino bezalkoholowe i część energetyków. Co zakłada projekt od 2027 r.?.

Ile mogą zdrożeć napoje po podwyżce opłaty?

Nie da się dziś wiarygodnie powiedzieć, o ile dokładnie zdrożeje konkretny napój na półce. Opłata jest zależna od składu produktu, a producent lub sprzedawca nie musi przenieść zmiany kosztu na cenę w relacji jeden do jednego.

Można jednak pokazać skalę samej opłaty. Ministerstwo Finansów podaje, że przy obecnych zasadach opłata dla coli 330 ml kosztującej około 4,85 zł wynosi około 0,30 zł. Dla napoju energetycznego 250 ml zawierającego 11 g cukru oraz kofeinę i taurynę opłata wynosi około 0,23 zł przy cenie około 6,49 zł.

Po zmianie stawek koszt fiskalny dla takich produktów byłby wyższy, ale cena detaliczna zależy także od marży, VAT, polityki producenta, promocji i konkurencji. Dlatego nagłówki mówiące o jednej pewnej podwyżce dla wszystkich napojów są zbyt daleko idące.

Czym różni się UD417 od projektu przyjętego przez rząd 22 września?

Projekt przyjęty 22 września 2026 r. ma inny zakres. Obowiązek zapłaty ma zostać przeniesiony na producentów, importerów, podmioty nabywające napoje wewnątrzwspólnotowo oraz podmioty zamawiające produkcję. Opłata ma obejmować także inne formy przekazania i wykorzystania napojów, a podstawą ma być łączna ilość cukrów wykazana w informacji o wartości odżywczej.

Ten projekt przewiduje również zwrot opłaty przy eksporcie lub dostawie wewnątrzwspólnotowej i nowe wyłączenia dla części napojów na bazie wody i soku oraz niektórych nektarów. Oficjalny komunikat z 22 września nie potwierdza jednak podwyżki stawek do 0,70 zł, 0,10 zł i 1,80 zł. Te kwoty pochodzą z UD417.

Kiedy wyższe stawki mogłyby wejść w życie?

UD417 zakłada kierunek zmian od 2027 r., ale data wejścia wyższych stawek zależy od dalszych prac. Projekt musi zostać przyjęty przez rząd, przejść przez Sejm i Senat, zostać podpisany przez prezydenta i ogłoszony. Dopiero finalny tekst ustawy rozstrzygnie, czy proponowane stawki i termin pozostaną bez zmian.

Dla projektu przyjętego 22 września rząd podał inną regułę wejścia w życie: pierwszy dzień miesiąca następującego po upływie 6 miesięcy od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. To kolejny powód, aby nie łączyć obu projektów w jedną zmianę z jedną datą.

Najbezpieczniejsze podejście dla konsumenta jest dziś proste: traktować wyższe stawki z UD417 jako propozycję, a nie obowiązujący cennik. Dopiero zakończenie procesu legislacyjnego pozwoli policzyć realny wpływ na ceny konkretnych napojów.