VAT 23% na piwo 0%, wino bezalkoholowe i część energetyków. Co zakłada projekt od 2027 r.?

Rada Ministrów 22 września 2026 r. przyjęła projekt podwyższający VAT do 23% na wybrane napoje bezalkoholowe, w tym piwo 0%, bezalkoholowe wino i cydr oraz napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny. Planowany termin wejścia zmian w życie to 1 stycznia 2027 r., ale na dziś jest to nadal projekt ustawy, a nie obowiązujące prawo.

Zmiana dotyczy konkretnej grupy napojów, które dziś korzystają z obniżonej stawki VAT ze względu na skład lub sposób sprzedaży. Ministerstwo Finansów wskazuje, że projekt ma ujednolicić opodatkowanie bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych oraz napojów z kofeiną lub tauryną. Najważniejsze dla konsumenta jest jednak to, że nie każda butelka czy puszka napoju bezalkoholowego automatycznie trafi do stawki 23%.

Zakres wynika z projektowanych przepisów i klasyfikacji produktów. Dlatego przy ocenie konkretnego napoju znaczenie będą miały jego skład, zawartość alkoholu, sposób powstania i to, czy zawiera dodatek kofeiny lub tauryny. Sama nazwa handlowa na etykiecie nie wystarczy do rozstrzygnięcia stawki podatku. Dla sklepów i producentów decydujące będzie brzmienie ustawy i przyporządkowanie produktu do odpowiedniej kategorii. Dopiero uchwalenie i ogłoszenie ustawy przesądzi o ostatecznym brzmieniu nowych zasad.

Które napoje mają zostać objęte VAT 23%?

Według komunikatu Ministerstwa Finansów stawka 23% ma objąć wybrane napoje bezalkoholowe, które obecnie mogą korzystać z preferencji podatkowej. Chodzi m.in. o produkty sklasyfikowane jako napoje bezalkoholowe i zawierające co najmniej 20% soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego, jeśli jednocześnie należą do grup wskazanych w projekcie.

Ministerstwo wymienia cztery główne kategorie: napoje o mocy alkoholu powyżej 0,0% i nieprzekraczającej 0,5%, piwo bezalkoholowe 0,0%, inne bezalkoholowe odpowiedniki napojów alkoholowych powstałe przez dealkoholizację albo zatrzymanie fermentacji oraz napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny. To oznacza, że projekt nie sprowadza się do prostego hasła „23% VAT na wszystkie napoje bezalkoholowe”.

Co z piwem 0%, winem bezalkoholowym i cydrem?

W projekcie wprost wskazano piwo bezalkoholowe, zarówno takie, które ma śladową zawartość alkoholu do 0,5%, jak i piwo oznaczane jako 0,0%. W tej grupie podstawowa stawka miałaby obowiązywać niezależnie od tego, czy produkt zawiera sok owocowy lub warzywny w ilości pozwalającej dziś korzystać z preferencji.

Zmiana ma objąć również inne niż piwo napoje bezalkoholowe powstałe w procesie dealkoholizacji lub zatrzymania fermentacji, jeżeli mają 0,0% alkoholu. Ministerstwo Finansów podaje jako przykłady wino i cydr bezalkoholowy. W praktyce chodzi więc o napoje będące odpowiednikami produktów alkoholowych, a nie o całą kategorię zwykłych soków, wód czy napojów owocowych.

Czy każdy energetyk ma zostać objęty stawką 23%?

Nie każde opakowanie określane potocznie jako „energetyk” trzeba automatycznie kwalifikować wyłącznie na podstawie nazwy marketingowej. W materiałach rządowych projekt jest opisany przez cechę składu: chodzi o napoje z dodatkiem kofeiny lub tauryny. To właśnie ten warunek ma znaczenie dla projektowanej stawki 23%.

Takie rozróżnienie jest istotne, bo podatki są przypisywane do konkretnych kategorii i cech produktu. Konsument zobaczy ostateczny efekt dopiero w cenie na półce, natomiast producent i sprzedawca będą musieli prawidłowo zaklasyfikować dany napój według przepisów obowiązujących po wejściu ustawy w życie.

Jakie stawki VAT obowiązują teraz, a jakie przewiduje projekt?

Obecnie część napojów objętych projektem może korzystać ze stawki 5% w zwykłym obrocie handlowym, jeżeli spełnia wymagania dotyczące m.in. udziału soku. W gastronomii odpowiednie napoje mogą być objęte stawką 8%. Rządowy projekt przewiduje podniesienie tych stawek do 23% dla wskazanych kategorii.

Ministerstwo Finansów opisuje zmianę jako odejście od preferencyjnego opodatkowania dla bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych oraz napojów z dodatkiem kofeiny lub tauryny. Z punktu widzenia kupującego najważniejsze jest więc nie samo hasło „VAT 23%”, lecz to, czy konkretny produkt rzeczywiście mieści się w projektowanej definicji.

Od kiedy nowe zasady miałyby obowiązywać?

Projekt zakłada wejście nowych zasad w życie 1 stycznia 2027 r. Rada Ministrów przyjęła go 22 września 2026 r. To ważny etap procesu legislacyjnego, ale nie oznacza jeszcze, że od tej chwili nowe stawki obowiązują klientów i sprzedawców.

Aby zmiana stała się prawem, projekt musi przejść dalszą procedurę ustawodawczą, w tym prace parlamentarne, a następnie zostać podpisany i ogłoszony zgodnie z obowiązującym trybem. Dlatego do czasu zakończenia procesu trzeba mówić o planowanej zmianie, a nie o przesądzonej podwyżce od 1 stycznia. Ostateczny zakres może jeszcze ulec zmianie w toku prac nad ustawą.

Czy ceny napojów wzrosną po zmianie VAT?

Wyższa stawka VAT może zwiększyć cenę brutto produktu, ale nie da się z góry przesądzić, o ile wzrośnie cena każdej butelki czy puszki. Końcową cenę ustala sprzedawca, a wpływ mają na nią również cena netto, marża, koszty producenta i dystrybutora, promocje oraz konkurencja na rynku.

Dla prostego przykładu: jeżeli cena netto produktu wynosiłaby 10 zł i pozostała bez zmian, przy VAT 5% cena brutto wyniosłaby 10,50 zł, a przy VAT 23% — 12,30 zł. Różnica wyniosłaby 1,80 zł. To jedynie ilustracja działania podatku, a nie prognoza ceny konkretnego napoju, ponieważ przedsiębiorcy mogą częściowo przejąć zmianę podatku na siebie albo zmienić ceny netto.

Przed zakupami w 2027 r. najlepiej więc sprawdzać finalne przepisy i ceny konkretnych produktów, zamiast zakładać jednakowy wzrost dla całej kategorii. Na 23 września 2026 r. pewne jest to, że rząd przyjął projekt stawki 23% dla wskazanych napojów i wyznaczył 1 stycznia 2027 r. jako planowaną datę wejścia w życie. To, jakie dokładnie brzmienie otrzyma ustawa po dalszych pracach, będzie wymagało ponownej weryfikacji.

Sprawdź podobne artykuły