Nowe formularze ZUS od 24 października 2026. Co zrobić, gdy eZUS nadal pokazuje stare druki?

Od 24 października zmieniła się dokumentacja zasiłkowa: pojawiają się wspólne wnioski Z-15 i ZAM, a Z-3b zostaje wycofany. Jeśli eZUS nadal udostępnia wcześniejsze formularze, ZUS dopuszcza ich wykorzystanie do czasu aktualizacji portalu, planowanej na połowę listopada.

W lipcu opisywaliśmy zmiany w przekazywaniu dokumentów zasiłkowych do ZUS. Obecna informacja dotyczy kolejnego etapu porządkowania dokumentacji: konkretnych formularzy oraz tego, jak postępować przed aktualizacją eZUS.

Co obowiązuje od 24 października, a co zmieni się później?

Od 24 października 2026 r. obowiązuje rozporządzenie ministra rodziny z 27 września, opublikowane w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1316. Zastąpiło ono rozporządzenie z 8 grudnia 2015 r. Reguluje informacje i dokumenty potrzebne do przyznania oraz wypłaty zasiłków w razie choroby i macierzyństwa. To podstawa zmian w dokumentacji, a nie ogłoszenie nowego świadczenia.

Osobny jest harmonogram wdrożenia formularzy. ZUS zapowiedział nowe wzory na swojej stronie od 24 października, natomiast aktualizację eZUS na połowę listopada 2026 r. Nie wskazał w komunikacie konkretnego dnia listopadowego wdrożenia. Sam upływ 24 października nie oznacza więc, że wszystkie ekrany portalu muszą już odpowiadać nowym drukom.

Nie wszystkie rozwiązania rozporządzenia zaczynają działać jednocześnie. Jego § 39, dotyczący elektronicznej postaci określonych zaświadczeń lekarskich, ma odroczone wejście w życie: po 12 miesiącach od ogłoszenia. Nie należy przedstawiać tej możliwości jako elementu wdrożonego już w październiku.

Jakie formularze ZUS połączono, zmieniono i wycofano?

Największa zmiana dla rodziców i opiekunów to zastąpienie dwóch wniosków opiekuńczych jednym Z-15. W sprawach macierzyńskich trzy dotychczasowe formularze zastępuje nowy ZAM. Nie oznacza to połączenia wszystkich rodzajów zasiłków w jeden wspólny wniosek: dokument dobiera się nadal do rodzaju sprawy.

Poniższe zestawienie rozdziela trzy różne sytuacje. Połączenie oznacza nowy wspólny formularz; aktualizacja pozostawia symbol dokumentu; wycofanie Z-3b dotyczy zaświadczenia płatnika dla wskazanych grup ubezpieczonych. Nie wolno z tego wyciągać wniosku, że każdy dokument o podobnej nazwie przestał być potrzebny.

Co oznacza nowy Z-15 dla osób ubiegających się o zasiłek opiekuńczy?

Nowy Z-15 zastępuje Z-15a i Z-15b. Oficjalna karta opisuje go jako wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny i wskazuje obowiązywanie od 24 października. Ujednolicenie obejmuje zatem dokumentację opieki nad dzieckiem oraz innym członkiem rodziny, zamiast wcześniejszego podziału na dwa symbole.

Komunikat ZUS wyjaśnia również zmianę zakresu oświadczenia dotyczącego możliwości zapewnienia opieki przez innego domownika. Nie jest to jednak równoznaczne z automatycznym prawem do pieniędzy. ZUS nadal ustala, czy w konkretnej sytuacji spełniono warunki zasiłku i jakie dokumenty są konieczne.

Przy korzystaniu z nowego wzoru kieruj się aktualnym dokumentem i jego pouczeniem. Nie przepisuj mechanicznie wskazówek odnoszących się do numeracji pól w Z-15a lub Z-15b. Ten materiał opisuje zmianę dokumentacji; nie odtwarza pól ani ekranów formularza dostępnego po zalogowaniu.

Kiedy wystarczy ZAM i kto nadal dołącza akt urodzenia?

Nowy ZAM łączy dotychczasowe ZAM, ZUR i ZAO. Obejmuje zasiłek macierzyński za okres urlopu macierzyńskiego, na warunkach urlopu macierzyńskiego, rodzicielskiego, uzupełniającego urlopu macierzyńskiego oraz ojcowskiego. Wnioskodawca korzysta z części odpowiadającej jego sytuacji. Jeden symbol nie oznacza, że należy występować o wszystkie okresy naraz.

Istotne jest także to, kto wypłaca zasiłek. Jeśli robi to ZUS, nie trzeba przedstawiać skróconego odpisu aktu urodzenia dziecka: Zakład pozyskuje go na podstawie przekazanych danych. Jeśli wypłaca go płatnik składek, obowiązek dołączenia tego odpisu pozostaje. Nie należy więc traktować hasła o braku aktu urodzenia jako zasady jednakowej dla każdego wniosku.

Przed kompletowaniem załączników ustal podmiot wypłacający świadczenie. Sama praca na etacie nie rozstrzyga jeszcze, jaką dokumentację zastosować w danej sprawie. Aktualna informacja o wymaganych dokumentach jest ważniejsza niż lista wydrukowana przy wcześniejszym wniosku.

Czy przedsiębiorca nadal musi dostarczać Z-3b?

ZUS rezygnuje z zaświadczenia Z-3b przy ustalaniu zasiłków osobom prowadzącym pozarolniczą działalność, osobom z nimi współpracującym, duchownym opłacającym składki na własne ubezpieczenia oraz marynarzom. Wskazany krąg osób wynika również z wyłączenia zawartego w § 3 rozporządzenia.

Pozostają jednak wniosek o zasiłek i pozostałe dokumenty wymagane w konkretnej sytuacji. Wycofanie jednego zaświadczenia nie oznacza wypłaty bez dokumentacji. Nie oznacza też wycofania Z-3 i Z-3a: te formularze są dostosowywane do nowych przepisów, a nie likwidowane razem z Z-3b.

Czy można złożyć stary formularz dostępny w eZUS?

Tak, do czasu aktualizacji formularzy w eZUS. ZUS jednoznacznie zapowiedział rozpatrywanie uprawnień zarówno na podstawie dotychczasowych formularzy dostępnych w portalu, jak i nowych wzorów ze swojej strony. Okres przejściowy ma zapobiec sytuacji, w której zmiana prawa wyprzedza techniczne udostępnienie nowych dokumentów.

Jeśli 26 października w swojej sprawie widzisz wcześniejszy druk, sam jego symbol nie stanowi powodu, by odkładać złożenie dokumentów do listopada. Korzystaj z zasad przejściowych wskazanych przez Zakład. Nie oznacza to bezterminowego dopuszczenia dowolnej starej kopii formularza: komunikat odnosi się do druków dostępnych w eZUS i czasu przed ich aktualizacją.

Co sprawdzić przed wysłaniem dokumentów po zmianie?

Najpierw ustal rodzaj zasiłku i właściwy formularz. Przy nowym wzorze pobieranym ze strony ZUS sprawdź opis oraz datę aktualizacji. Przy formularzu dostępnym w eZUS uwzględnij ogłoszony okres przejściowy. Informacja w katalogu, że dokument jest dostępny elektronicznie, sama w sobie nie dowodzi, że wdrożono już jego nową wersję.

Następnie sprawdź wymagane załączniki, zwłaszcza przy zasiłku macierzyńskim i zmianie dotyczącej aktu urodzenia. Zachowaj potwierdzenie przekazania dokumentów. Jeśli pojawi się wezwanie do uzupełnienia, odnieś się do wskazanego braku; rezygnacja z jednego druku nie usuwa innych wymagań dotyczących sprawy.

Najważniejsze dla osoby składającej wniosek teraz jest rozdzielenie dwóch dat: obowiązywania przepisów oraz aktualizacji portalu. Nowe formularze ZUS od 24 października 2026 r. nie oznaczają, że trzeba czekać na listopadowe wdrożenie w eZUS. ZUS przewidział możliwość rozpatrzenia sprawy także na dotychczasowym formularzu dostępnym w tym systemie.

Sprawdź podobne artykuły