Skarbówka i konto bankowe po decyzji Sejmu. Kiedy urząd będzie potrzebował zgody sądu?

Sejm uchwalił zmianę zasad dostępu KAS do informacji bankowych. W bezpośrednim trybie z art. 48 dane osoby fizycznej mają dotyczyć podejrzanego, a poza tym trybem ustawa przewiduje drogę przez sąd okręgowy. Są jednak wyjątki. Na 26 października 2026 r. ustawa jest w Senacie, więc nowych ograniczeń nie można jeszcze traktować jako obowiązujących.

Skarbówka i konto bankowe to temat, w którym łatwo pomylić kilka odrębnych procedur. Czym innym jest żądanie informacji w związku ze sprawą karną lub karną skarbową, a czym innym pozyskiwanie danych podczas kontroli podatkowej. Październikowa ustawa zmienia określone podstawy dostępu, a nie ustanawia jednego zakazu obejmującego wszystkie działania fiskusa.

Najważniejsza dla posiadacza rachunku jest odpowiedź na dwa pytania: czy zmiana już działa oraz na jakiej podstawie urząd żąda informacji. Sam nagłówek o zgodzie sądu nie wystarcza do oceny konkretnej sprawy. Poniżej opisujemy tekst uchwalony przez Sejm i przekazany do Senatu, według stanu na 26 października 2026 r.

Co Sejm zmienił i na jakim etapie jest ustawa?

Sejm uchwalił ustawę o zmianie ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz ustawy – Prawo bankowe 22 października 2026 r. Dzień później przekazano ją do Senatu, gdzie otrzymała numer druku 909. Oficjalny przebieg prac senackich pokazuje przekazanie ustawy, nie jej wejście w życie.

Zmiana obejmuje nowe brzmienie początku art. 48 ust. 1 ustawy o KAS, dodanie art. 48b oraz uzupełnienie art. 106b Prawa bankowego. Te przepisy tworzą dwa powiązane rozwiązania: węższe bezpośrednie żądanie danych oraz sądową ścieżkę uzyskania informacji poza przypadkami wskazanymi w art. 48. Nie chodzi o nowy podatek, opłatę za przelew ani zmianę umowy rachunku.

Kiedy KAS ma otrzymywać dane podejrzanego bez zgody sądu?

W uchwalonym brzmieniu art. 48 pisemne żądanie Szefa KAS, naczelnika urzędu celno-skarbowego lub naczelnika urzędu skarbowego ma być związane z wszczętym postępowaniem przygotowawczym. W odniesieniu do osoby fizycznej przepis wskazuje podejrzanego. To istotne zawężenie względem obecnego określenia „osoba fizyczna”.

Status podejrzanego nie oznacza po prostu, że urzędnik ma wątpliwości co do przelewu. Ustawa odwołuje się do statusu procesowego w postępowaniu. Jednocześnie nowe brzmienie zachowuje odniesienia do osób prawnych, jednostek organizacyjnych bez osobowości prawnej i danych pełnomocników wskazanego rachunku, przy warunkach opisanych w przepisie. Nie należy więc przenosić uproszczonej zasady o podejrzanym na każdą spółkę i każdy rachunek.

Z początku art. 48 znika też odwołanie do czynności wyjaśniających oraz do zwykłych wykroczeń. Pozostają wskazane w uchwalonym tekście sprawy o przestępstwo, przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. To kolejny powód, aby zakres zmiany oceniać według konkretnej procedury, a nie samego faktu zainteresowania kontem przez urząd.

Kiedy potrzebne ma być postanowienie sądu okręgowego?

Dodawany art. 48b odsyła, poza przypadkami z art. 48, do trybu określonego w Prawie bankowym. Nowy art. 106b ust. 1a przewiduje, że wskazane organy KAS prowadzące postępowanie przygotowawcze będą mogły żądać informacji objętych tajemnicą bankową na podstawie postanowienia właściwego miejscowo sądu okręgowego. Przepis zastrzega przy tym przypadki z art. 105 i art. 106a.

Wniosek do sądu ma obejmować między innymi oznaczenie sprawy, opis czynu z kwalifikacją prawną, uzasadnienie potrzeby dostępu oraz osobę lub jednostkę, której dane dotyczą. Potrzebne jest również wskazanie podmiotu zobowiązanego do ich udostępnienia oraz rodzaju i zakresu informacji. Sąd może wyrazić zgodę w określonym zakresie albo odmówić.

Nowelizacja przewiduje także zażalenie dla organu KAS występującego o postanowienie. Po uzyskaniu uprawnienia to organ ma pisemnie przekazać bankowi treść rozstrzygnięcia i zakres żądanych danych. Nie jest to mechanizm, w którym właściciel konta sam składa wniosek o zgodę na kontrolę.

Dlaczego brak zarzutów nie wykluczy każdej kontroli konta?

Nieprawidłowe byłoby stwierdzenie, że po tej zmianie urząd nigdy nie otrzyma danych osoby bez zarzutów bez zgody sądu. Ustawa nie usuwa wszystkich innych podstaw dostępu. Sam nowy przepis Prawa bankowego zawiera zastrzeżenie dotyczące art. 105 i art. 106a, a ustawa o KAS przewiduje również odrębne uprawnienia związane z kontrolą i postępowaniem podatkowym.

Przykładem jest art. 49 ustawy o KAS. Dotyczy informacji o kontrolowanym lub stronie postępowania w związku z odpowiednią kontrolą albo postępowaniem podatkowym. Październikowa nowelizacja go nie uchyla. Poniższe rozróżnienie pokazuje zakres uchwalonej zmiany, nie kompletny katalog wszystkich uprawnień organów.

Jakich informacji bankowych dotyczy zmiana?

Zakres informacji z art. 48 jest znacznie szerszy niż samo saldo konta. Obejmuje między innymi posiadane i współposiadane rachunki, pełnomocnictwa, obroty oraz stany rachunków. W katalogu są także daty i kwoty wpływów oraz obciążeń, tytuły operacji, nadawcy i odbiorcy.

Przepis dotyczy również określonych danych o rachunkach papierów wartościowych, umowach kredytu i pożyczki, depozytach czy skrytkach sejfowych. Uchwalona zmiana początku art. 48 nie sprowadza tego katalogu wyłącznie do numeru rachunku. Zmienia przede wszystkim warunki wykorzystania tej podstawy do uzyskania informacji.

Żądanie danych przez KAS nie jest tym samym co automatyczne przekazywanie urzędowi informacji o każdej wpłacie. Z analizowanej nowelizacji nie wynika taki powszechny obowiązek ani kwota przelewu gwarantująca brak zainteresowania organów. Nie należy też utożsamiać samego udostępnienia historii rachunku z rozstrzygnięciem, że podatnik popełnił naruszenie.

Od kiedy nowe przepisy mogą obowiązywać?

Tekst przyjęty przez Sejm przewiduje wejście w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Termin nie biegnie od głosowania sejmowego ani od przekazania dokumentu do Senatu. Na obecnym etapie nie można wyliczyć konkretnej daty rozpoczęcia stosowania nowych ograniczeń.

Istotny jest również przepis przejściowy. Do żądań sporządzonych na podstawie dotychczasowego art. 48 ust. 1 przed wejściem nowelizacji w życie mają być stosowane przepisy dotychczasowe. Nawet przyszłe rozpoczęcie obowiązywania ustawy nie oznacza więc automatycznego objęcia nowymi zasadami każdego wcześniejszego żądania danych.

Co ta decyzja oznacza dziś dla właściciela rachunku?

Na 26 października nie ma podstaw, aby na samą uchwałę Sejmu powoływać się jako na obowiązujący zakaz udostępniania danych. Dla konkretnej sprawy znaczenie będą miały podstawa prawna działania organu, rodzaj prowadzonej procedury i moment sporządzenia żądania. To te elementy pozwolą odróżnić tryb objęty zmianą od pozostałych uprawnień.

Posiadacz konta nie musi składać w banku formularza, aby „włączyć” ochronę z uchwalonych przepisów. Ustawa nie przewiduje takiego zgłoszenia. Jej dalszy los trzeba oceniać na podstawie kolejnych etapów legislacyjnych i publikacji ostatecznego tekstu, a nie samej zapowiedzi ograniczenia kompetencji KAS.

Jeśli otrzymasz pismo dotyczące swojej sprawy, sprawdź wskazaną w nim podstawę prawną i termin odpowiedzi. Wątpliwości co do legalności pozyskania danych wymagają oceny właściwej procedury; hasło „konieczna zgoda sądu” nie rozstrzyga każdej sytuacji. Najważniejsze rozróżnienie pozostaje proste: Sejm uchwalił ograniczenia konkretnego trybu, lecz nie zlikwidował wszystkich możliwości weryfikowania rachunków przez fiskusa.

Sprawdź podobne artykuły