Darmowe leki 65+ zostają. Ministerstwo dementuje, ale od października lista może się zmienić

Ministerstwo Zdrowia dementuje informacje, że seniorzy mają stracić darmowe leki. Program 65+ nie jest likwidowany. Resort rzeczywiście przygotowuje jednak zmiany w sposobie tworzenia wykazu bezpłatnych leków, które mogą być widoczne już na liście obowiązującej od 1 października 2026 r. Chodzi przede wszystkim o ograniczenie finansowania drogich produktów, gdy dostępny jest tańszy odpowiednik z tą samą substancją czynną.

W ostatnich tygodniach pojawiły się informacje, że lista bezpłatnych leków dla seniorów może zostać mocno ograniczona. Najwięcej emocji wywołały analizy, według których w jednym z rozważanych wariantów z wykazu mogłoby wypaść ponad 1500 produktów handlowych. Ministerstwo Zdrowia 8 września 2026 r. zareagowało na te doniesienia i jednoznacznie zapewniło, że nie zamierza odbierać seniorom programu darmowych leków.

Nie oznacza to jednak, że od października wszystko pozostanie bez zmian. Resort od kilku miesięcy pracuje nad nowymi zasadami aktualizacji listy 65+. Na 9 września nie ma jeszcze opublikowanego ostatecznego wykazu obowiązującego od października, dlatego trzeba oddzielić potwierdzone plany Ministerstwa Zdrowia od wariantów analizowanych przez AOTMiT i NFZ.

Ministerstwo Zdrowia dementuje: darmowe leki 65+ nie znikają

Ministerstwo Zdrowia przekazało 8 września, że nie jest prawdą, iż resort chce zabrać seniorom darmowe leki. Kierunek zmian ma być inny: państwo chce ograniczać sytuacje, w których finansuje bardzo drogi produkt, mimo że dostępny jest tańszy lek zawierający tę samą substancję czynną.

Już 27 sierpnia resort informował, że celem reformy jest zwiększanie dostępu do leczenia, a oszczędności uzyskane dzięki negocjowaniu cen i większej konkurencji między producentami mają być przeznaczane między innymi na nowe terapie dla seniorów. Ministerstwo podało obrazowy przykład: jeżeli jeden produkt kosztuje 400 zł, a równie skuteczny i bezpieczny odpowiednik 40 zł, państwo chce mieć możliwość kierowania finansowania w stronę tańszego rozwiązania.

To istotna różnica. Zmniejszenie liczby nazw handlowych znajdujących się w wykazie nie musi oznaczać odebrania pacjentowi dostępu do leczenia konkretną substancją czynną.

Co może zmienić się od 1 października 2026?

Ministerstwo już w czerwcu zapowiadało, że nowe podejście do wykazów bezpłatnych leków chce wykorzystać przy październikowej liście refundacyjnej. Przy ocenie produktów mają być brane pod uwagę między innymi cena, wielkość sprzedaży oraz bezpieczeństwo lekowe państwa, w tym kwestie związane z produkcją leków.

27 sierpnia podpisano również zarządzenie określające tryb weryfikacji wykazów leków bezpłatnych. Samo zarządzenie nie jest jednak listą produktów przeznaczonych do usunięcia. Na obecnym etapie resort nie opublikował wykazu konkretnych leków, które od 1 października miałyby stracić status bezpłatnych dla seniorów.

Najważniejszą zmianą może więc być przejście od finansowania wielu różnych produktów handlowych do większego skupienia się na finansowaniu terapii i substancji czynnych. W praktyce niektóre droższe marki mogą znaleźć się poza wykazem, jeśli pozostanie dostępny tańszy odpowiednik spełniający wymagane warunki.

Czy z listy może zniknąć ponad 1500 produktów?

Liczba ponad 1500 produktów pochodzi z jednego z wariantów analizowanych na podstawie danych AOTMiT i NFZ. Nie jest to zatwierdzony scenariusz Ministerstwa Zdrowia. Analizowano kilka modeli, które bardzo różnią się skalą zmian oraz oszczędnościami dla publicznego płatnika.

Najbardziej medialny wariant F’1 oznaczałby zmniejszenie liczby analizowanych produktów z 3616 do 2065, czyli o 1551 pozycji. Jednocześnie w tym wariancie pozostawałyby wszystkie 351 analizowanych substancji czynnych. Pokazuje to, dlaczego nie można utożsamiać 1500 produktów z 1500 różnymi lekami potrzebnymi do leczenia 1500 różnych chorób.

Są też scenariusze, w których liczba produktów zmniejsza się znacznie mniej. Wszystkie te wartości są obecnie symulacjami, a nie oficjalnym wykazem obowiązującym od października.

Tańszy zamiennik zamiast konkretnej marki – co to znaczy dla seniora?

Jeżeli Ministerstwo zastosuje model chroniący dostęp do substancji czynnej, senior może spotkać się z sytuacją, w której używany dotychczas produkt konkretnego producenta przestanie być bezpłatny, ale na liście pozostanie inny preparat z tą samą substancją czynną, dawką i odpowiednią postacią.

Takie rozwiązania nie są całkowicie nowe. W kwietniu 2026 r. z listy 65+ wyłączono preparat Pradaxa. Ministerstwo jednocześnie wskazało wtedy inne produkty z dabigatranem pozostające na liście bezpłatnej oraz opisało zasady postępowania przy zamianie leku w aptece.

Senior nie powinien jednak samodzielnie zmieniać stosowanego preparatu tylko dlatego, że w mediach pojawiły się informacje o możliwych zmianach listy. Do czasu opublikowania nowego obwieszczenia obowiązuje aktualny wykaz, a możliwość zastosowania zamiennika zależy od konkretnego produktu, recepty, wskazania oraz zasad realizacji leku w aptece.

Kto nadal ma prawo do darmowych leków 65+?

Same analizy dotyczące przebudowy wykazu nie zmieniają obecnie podstawowych zasad programu. Z bezpłatnego leku może korzystać osoba, która ukończyła 65 lat, jeżeli dany preparat znajduje się na obowiązującej liście D2, jest stosowany we wskazaniu objętym refundacją, a recepta została wystawiona z odpowiednim uprawnieniem dodatkowym „S”.

Prawo do bezpłatnego leku nie jest uzależnione od wysokości emerytury ani dochodu seniora. Nie oznacza to jednak, że każda osoba po 65. roku życia otrzyma bezpłatnie każdy lek na receptę. Lek musi znajdować się w odpowiednim wykazie i być stosowany zgodnie z warunkami refundacji dla danego schorzenia.

Od lutego 2025 r. recepty z uprawnieniem „S” mogą wystawiać osoby posiadające odpowiednie uprawnienia do wystawiania recept, w tym lekarze niezależnie od specjalizacji i również podczas prywatnej wizyty. Zmiana listy produktów nie oznacza więc powrotu do dawnych ograniczeń dotyczących miejsca wystawienia recepty.

Kiedy poznamy ostateczną listę leków na październik?

Ministerstwo Zdrowia aktualizuje wykaz leków refundowanych w cyklu kwartalnym. Obecnie podstawą jest obwieszczenie dotyczące listy obowiązującej od 1 lipca 2026 r., później zmienione jeszcze w sierpniu. Na 9 września 2026 r. oficjalny wykaz leków refundowanych obowiązujący od 1 października nie został jeszcze opublikowany.

Dopiero publikacja projektu, a następnie ostatecznego obwieszczenia pozwoli sprawdzić, które konkretne produkty pozostaną bezpłatne, które ewentualnie znikną i jakie nowe terapie zostaną dodane. Dlatego informacje o pewnym usunięciu ponad 1500 leków od października są na obecnym etapie zbyt daleko idące.

Dla seniorów najważniejsza informacja brzmi więc: program darmowych leków 65+ nie znika. Ministerstwo potwierdza jednak przebudowę sposobu tworzenia listy. Październik może przynieść mniej niektórych drogich nazw handlowych i większy nacisk na tańsze odpowiedniki, ale dokładną skalę zmian będzie można ocenić dopiero po publikacji nowego wykazu.

Sprawdź podobne artykuły