Asystencja osobista do 240 godzin miesięcznie. Kto ma dostać wsparcie i kiedy ruszą wnioski?

Sejm 18 września 2026 roku uchwalił ustawę o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. Dorośli mają otrzymywać od 20 do 240 godzin wsparcia miesięcznie, ale nowe rozwiązanie nie działa jeszcze dziś: ustawa trafiła do Senatu, a terminy składania wniosków i rozpoczęcia usług są liczone od dnia jej ogłoszenia.

Najważniejsza informacja dla osób zainteresowanych wsparciem jest taka, że głosowanie w Sejmie nie oznacza jeszcze możliwości złożenia wniosku. Proces legislacyjny trwa, a uchwalona ustawa została skierowana do Senatu. Dopiero po zakończeniu całej ścieżki legislacyjnej i ogłoszeniu ustawy będzie można liczyć terminy przewidziane na uruchomienie nowego systemu.

Nowe rozwiązanie ma zastąpić sytuację, w której dostęp do asystencji zależy w dużej mierze od czasowych programów i lokalnych naborów. Według informacji Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej systemowa usługa ma być dostępna w całej Polsce, a docelowo może objąć około 100 tys. osób z niepełnosprawnościami.

Co dokładnie uchwalił Sejm?

18 września 2026 roku Sejm uchwalił ustawę o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami. W głosowaniu nad całością projektu oddano 443 głosy za, nie było głosów przeciw ani wstrzymujących się. To zakończyło sejmowy etap prac, ale nie cały proces ustawodawczy.

Ustawa ma stworzyć stały, ustawowy system asystencji osobistej. Usługa ma obejmować pomoc w codziennym funkcjonowaniu, między innymi w samoobsłudze, poruszaniu się, przemieszczaniu, nauce, pracy oraz aktywności społecznej. Z założenia asystent ma wspierać użytkownika w wykonywaniu wybranych czynności, a nie przejmować za niego decyzje.

Kto ma mieć prawo do asystencji osobistej?

Na pierwszym etapie system ma być skierowany do osób pełnoletnich spełniających warunki określone w ustawie. Do ubiegania się o usługę potrzebne mają być orzeczenie o niepełnosprawności oraz decyzja ustalająca poziom potrzeby wsparcia na wymaganym ustawowo poziomie. Ministerstwo wskazuje również, że zasadniczą górną granicą wieku ma być 65 lat, przy zachowaniu możliwości korzystania z przyznanej wcześniej usługi do końca ważności decyzji.

System ma być rozszerzany etapami. W rządowych wyjaśnieniach wskazano, że początkowo o ustawowego asystenta mają wnioskować osoby od 18. roku życia, a od 2030 roku także młodzież od 13. roku życia. Dla grupy 13–18 lat przewidziano niższy maksymalny wymiar wsparcia niż dla dorosłych.

Od 20 do 240 godzin miesięcznie. Jak ma być ustalany wymiar wsparcia?

Dla osób dorosłych ustawa przewiduje od 20 do 240 godzin asystencji miesięcznie. Nie jest to więc jedna stała pula dla wszystkich. Liczba godzin ma wynikać z indywidualnej oceny potrzeb konkretnej osoby i zostać wpisana do decyzji administracyjnej.

Procedura ma obejmować formularz samooceny, rozmowę i ocenę funkcjonowania oraz ustalenie zakresu potrzeb. Ministerstwo podaje też, że część niewykorzystanych godzin będzie można przenieść na kolejny miesiąc, w granicach określonych w ustawie. Od decyzji dotyczącej liczby godzin albo odmowy przyznania usługi ma przysługiwać odwołanie.

Kiedy będzie można składać wnioski i kiedy ruszą usługi?

To jeden z najważniejszych punktów całej ustawy. Wnioski o ustalenie prawa do asystencji mają być przyjmowane po upływie 12 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy. Same usługi mają rozpocząć się po upływie 16 miesięcy od dnia ogłoszenia. Na 21 września 2026 roku nie można więc podać pewnej daty kalendarzowej rozpoczęcia naboru, ponieważ ustawa nie została jeszcze ogłoszona.

Okres między ogłoszeniem ustawy a uruchomieniem systemu ma służyć przygotowaniu procedur, systemu informatycznego, zespołów oceniających, realizatorów i kadry asystenckiej. Wniosek ma być składany elektronicznie, a po ocenie potrzeb zainteresowany ma otrzymać decyzję określającą między innymi miesięczną liczbę godzin asystencji.

Czy będzie można wybrać własnego asystenta?

Takie prawo jest jednym z założeń uchwalonej ustawy. Osoba korzystająca z usługi ma móc wskazać osobę, z którą chce współpracować, albo wybrać asystenta spośród przedstawionych kandydatów. Asystent będzie musiał spełnić ustawowe wymagania i znaleźć się w odpowiednim rejestrze. Członek rodziny nie ma być dopuszczony do pełnienia roli asystenta osobistego.

Użytkownik ma także wybierać realizatora usługi. Może nim być samorząd lub uprawniona organizacja. Następnie ma być zawierany kontrakt między osobą z niepełnosprawnością, asystentem i realizatorem, określający zasady oraz miejsce i czas świadczenia pomocy. Usługa ma być finansowana z budżetu państwa i bezpłatna dla użytkownika.

Co trzeba zapamiętać na obecnym etapie?

Najważniejsze jest rozróżnienie uchwalonej ustawy od obowiązującego już prawa. Sejm zakończył swój etap prac 18 września, ale ustawa musi jeszcze przejść dalszą ścieżkę legislacyjną. Jej ostateczne brzmienie oraz data ogłoszenia zdecydują o tym, kiedy dokładnie zaczną biec terminy 12 i 16 miesięcy.

Dla osób zainteresowanych nowym systemem praktyczne znaczenie mają obecnie cztery liczby: 20 godzin jako dolny poziom miesięcznego wsparcia dla dorosłych, do 240 godzin jako górny limit, 12 miesięcy od ogłoszenia do rozpoczęcia przyjmowania wniosków i 16 miesięcy od ogłoszenia do rozpoczęcia świadczenia usług. Przed składaniem wniosku trzeba będzie jednak sprawdzić ostateczne warunki w obowiązującej ustawie oraz aktualne komunikaty właściwych instytucji.

Sprawdź podobne artykuły