L4 od 2027: zwolnienie u jednego pracodawcy i pełna pensja u drugiego

Od 1 stycznia 2027 roku zmienią się zasady zwolnień lekarskich dla osób pracujących w kilku miejscach. W określonej sytuacji będzie można być na L4 u jednego pracodawcy i jednocześnie wykonywać pracę u drugiego za normalne wynagrodzenie. Nie oznacza to jednak, że każde zwolnienie lekarskie stanie się płatne w 100 proc.

Wokół zmian w zwolnieniach lekarskich pojawia się coraz więcej nagłówków sugerujących, że L4 ma zostać płatne w 100 proc. dla wszystkich pracowników. Takiej zmiany nie wprowadzono. Standardowa wysokość zasiłku chorobowego nadal wynosi 80 proc. podstawy wymiaru, a 100 proc. przysługuje tylko w ustawowo określonych przypadkach.

Rzeczywista zmiana, która zacznie obowiązywać 1 stycznia 2027 roku, dotyczy przede wszystkim osób posiadających co najmniej dwa tytuły ubezpieczenia, na przykład pracujących u dwóch pracodawców albo łączących etat z umową zlecenia. Po spełnieniu warunków zwolnienie będzie mogło obejmować tylko to miejsce pracy, w którym stan zdrowia uniemożliwia wykonywanie obowiązków.

Co dokładnie zmieni się w L4 od 1 stycznia 2027 roku?

Obecnie zasadą jest, że jeśli osoba podlega ubezpieczeniom społecznym z kilku tytułów, niezdolność do pracy obejmuje wszystkie te tytuły. Pracownik zatrudniony w dwóch firmach nie może więc po prostu korzystać z L4 w jednej, a w drugiej normalnie pracować, nawet jeśli charakter obu zajęć jest zupełnie inny.

Od 1 stycznia 2027 roku ma to się zmienić. Na żądanie ubezpieczonego lekarz nie będzie musiał wystawić zwolnienia z określonego tytułu, jeżeli ze względu na rodzaj wykonywanej pracy stan zdrowia pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków właśnie w tym miejscu.

W praktyce niezdolność do pracy będzie więc mogła być oceniana oddzielnie dla różnych zajęć. Uraz uniemożliwiający wykonywanie pracy fizycznej nie musi jednocześnie oznaczać braku możliwości wykonywania innej pracy, na przykład przy komputerze.

Czy L4 będzie od 2027 roku płatne w 100 proc.?

Nie. Nowelizacja nie wprowadza powszechnego 100-procentowego chorobowego. Osoba przebywająca na zwykłym L4 nadal będzie co do zasady otrzymywać świadczenie wynoszące 80 proc. podstawy wymiaru.

Źródłem nieporozumień jest sytuacja osoby zatrudnionej w dwóch miejscach. Po zmianach może ona otrzymywać z jednego tytułu zasiłek chorobowy, a w drugim miejscu normalnie pracować i pobierać zwykłe wynagrodzenie za pracę. To wynagrodzenie nie jest jednak „100-procentowym L4” – jest po prostu zapłatą za faktycznie wykonywaną pracę.

Nie można więc powiedzieć, że od 2027 roku każdy chory pracownik otrzyma pełną pensję podczas zwolnienia. Zmienia się zakres zwolnienia przy kilku tytułach zatrudnienia, a nie ogólna wysokość świadczenia chorobowego.

Kto będzie mógł pracować podczas zwolnienia lekarskiego?

Zmiana jest skierowana do osób, które mają kilka tytułów podlegania ubezpieczeniom społecznym i wykonują różne rodzaje pracy. Sam fakt posiadania dwóch umów nie wystarczy. Decydujące znaczenie będzie miał stan zdrowia oraz charakter konkretnych obowiązków.

Ministerstwo podaje przykład chirurga ze złamanym palcem. Taki lekarz może być niezdolny do przeprowadzania operacji, ale ten sam uraz nie musi uniemożliwiać mu prowadzenia wykładów na uczelni. Podobnie dziennikarz z problemami z głosem może nie być zdolny do prowadzenia audycji radiowej, ale nadal być w stanie przygotowywać teksty.

Nie będzie to więc możliwość samodzielnego zdecydowania: „w tej firmie jestem chory, a w drugiej pracuję”. Nowy mechanizm będzie związany z oceną medyczną i informacją o rodzaju wykonywanej pracy.

Jak nowe zasady będą działały w praktyce?

Załóżmy, że pracownik jest zatrudniony jako magazynier, a dodatkowo wykonuje zdalnie prace księgowe na podstawie drugiej umowy. Po urazie nogi lekarz może uznać, że pracownik nie jest zdolny do chodzenia po magazynie i przenoszenia towarów, ale może wykonywać pracę siedzącą przy komputerze.

Od 2027 roku, jeżeli zostaną spełnione ustawowe warunki, zwolnienie będzie mogło dotyczyć pracy magazyniera, natomiast druga praca będzie nadal wykonywana. Za pierwszą ubezpieczony otrzyma właściwe świadczenie chorobowe, a za drugą – wynagrodzenie zgodnie z umową.

Gdyby jednak charakter obu prac był podobny albo stan zdrowia uniemożliwiał wykonywanie każdej z nich, nie będzie podstaw do ograniczenia L4 tylko do jednego miejsca. Nowe przepisy nie mają służyć obchodzeniu zasad zwolnienia, lecz umożliwić bardziej indywidualną ocenę rzeczywistej zdolności do pracy.

Kiedy chorobowe rzeczywiście wynosi 100 proc.?

W zwykłym ubezpieczeniu chorobowym ZUS wskazuje kilka sytuacji, w których miesięczny zasiłek wynosi 100 proc. podstawy wymiaru. Dotyczy to między innymi niezdolności do pracy:

• przypadającej w okresie ciąży,
• powstałej wskutek wypadku w drodze do pracy lub z pracy,
• związanej z badaniami kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów albo zabiegiem ich pobrania.

Odrębne zasady obowiązują przy wypadku przy pracy lub chorobie zawodowej. Zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego również wynosi wtedy 100 proc. podstawy wymiaru.

W pozostałych typowych przypadkach choroby obowiązuje 80 proc. podstawy. Reforma wchodząca w życie 1 stycznia 2027 roku tego mechanizmu nie zmienia.

Co trzeba będzie zrobić, żeby skorzystać z nowych zasad?

Nowe rozwiązanie nie zadziała automatycznie. Ubezpieczony będzie musiał poinformować lekarza o swoich różnych tytułach zatrudnienia i zawnioskować, aby zwolnienie nie obejmowało tego tytułu, w ramach którego wykonywanie pracy jest możliwe ze względu na jej charakter i stan zdrowia.

Ubezpieczony będzie również zobowiązany poinformować płatnika składek uprawnionego do wypłaty zasiłków o okresie zwolnienia wystawionego z innego tytułu. ZUS wyraźnie wskazuje ten obowiązek w informacji dotyczącej zmian obowiązujących od 2027 roku.

Data 1 stycznia 2027 roku nie jest obecnie tylko zapowiedzią polityczną. Wynika z uchwalonej i opublikowanej ustawy z 18 grudnia 2025 roku. Nie należy jednak mylić tej reformy z wcześniejszymi zapowiedziami przejęcia przez ZUS finansowania chorobowego od pierwszego dnia ani z postulatem 100-procentowego L4 dla wszystkich. Są to odrębne kwestie, a powszechnego 100-procentowego chorobowego nowe przepisy nie wprowadzają.

Sprawdź podobne artykuły