Zmiany w odpadach 2026: opłaty, PSZOK i tekstylia

Najnowsza wersja projektu UD252 wycofuje część wcześniejszych pomysłów dotyczących opłat za odpady, w tym model uzależniający część należności od masy śmieci wytwarzanych przez mieszkańców. W projekcie pozostały natomiast zmiany dotyczące dostępności zbiórki problemowych odpadów, w tym tekstyliów. To nadal projekt, a nie obowiązujące prawo.

Z tego artykułu dowiesz się:
1. Co zmieniło się w najnowszej wersji projektu?
2. Czy opłata za śmieci będzie zależeć od masy odpadów?
3. Co stało się z planowanymi zwolnieniami z opłat?
4. Jak mają zmienić się PSZOK i zbiórki mobilne?
5. Co projekt oznacza dla tekstyliów?
6. Kiedy zmiany mogą wejść w życie?

Projekt oznaczony numerem UD252 jest przebudowywany od 2025 r. W pierwotnych założeniach pojawiało się kilka rozwiązań, które miały mocno zmienić sposób naliczania opłat i organizację gminnego systemu odpadów.

Wersja opublikowana we wrześniu 2026 r. jest w wielu miejscach mniej rewolucyjna. Dla mieszkańców najważniejsze jest to, że część wcześniejszych propozycji usunięto, a jednocześnie pozostawiono rozwiązania mające ułatwić oddawanie wybranych problemowych frakcji odpadów.

Co zmieniło się w najnowszej wersji projektu?

Ministerstwo Klimatu i Środowiska pracuje nad projektem nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, wpisanym do wykazu prac rządu jako UD252. Najnowsza opisywana wersja została opublikowana 17 września 2026 r. i jest datowana na 28 sierpnia.

W porównaniu z wcześniejszym projektem zniknęły m.in. pomysły dotyczące części opłaty zależnej od masy odpadów mieszkańców oraz pakiet nowych zwolnień. Zmieniono też wcześniejszą koncepcję sztywnych wymagań dotyczących liczby i rozmieszczenia PSZOK.

Czy opłata za śmieci będzie zależeć od masy odpadów?

Według najnowszej wersji projektu nie ma już wcześniejszego modelu, w którym opłata dla mieszkańca składałaby się z części stałej i części zmiennej uzależnionej od masy wytwarzanych odpadów. Oznacza to, że pomysł określany jako „płać za tyle, ile wyrzucasz” został z tej wersji usunięty.

Nie znaczy to, że cały system naliczania opłat pozostanie bez zmian. Projekt nadal zawiera rozwiązania dotyczące rozliczeń i kontroli deklaracji, ale nie należy przedstawiać go jako wprowadzenia powszechnej opłaty według kilogramów śmieci z gospodarstwa domowego.

Co stało się z planowanymi zwolnieniami z opłat?

Z projektu wycofano także wcześniej proponowany pakiet dodatkowych zwolnień, który miał obejmować m.in. wybrane grupy seniorów, osoby z niepełnosprawnościami i osoby znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej lub życiowej.

Pozostały natomiast rozwiązania związane z ulgami za kompostowanie bioodpadów. Projekt przewiduje rozszerzenie możliwości stosowania takich ulg również na określone budynki wielolokalowe i nieruchomości rekreacyjne, przy spełnieniu warunków zapisanych w projektowanych przepisach.

Jak mają zmienić się PSZOK i zbiórki mobilne?

Wcześniejszy projekt zakładał wymagania odnoszące się m.in. do liczby mieszkańców i odległości od PSZOK. W najnowszej wersji ten model zastąpiono obowiązkiem zapewnienia przez gminę dodatkowych form przyjmowania lub odbierania wybranych odpadów co najmniej raz na pół roku.

W praktyce mogą to być zbiórki objazdowe, czasowe punkty odbioru albo inne rozwiązania ułatwiające mieszkańcom pozbywanie się problemowych odpadów bez każdorazowej wizyty w stałym PSZOK. Projekt obejmuje w tym zakresie m.in. tekstylia, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, meble, opony, baterie, akumulatory, przeterminowane leki i chemikalia.

Co projekt oznacza dla tekstyliów?

Selektywna zbiórka tekstyliów nie jest nowością wprowadzoną dopiero przez UD252. Od 1 stycznia 2025 r. każda gmina musi zapewnić mieszkańcom możliwość oddania odpadów tekstylnych co najmniej w PSZOK. Ministerstwo już wcześniej wskazywało również na pojemniki, zbiórki mobilne i inne dodatkowe formy jako możliwe rozwiązania lokalne.

Najnowszy projekt ma pójść krok dalej w dostępności odbioru wybranych frakcji. Jeżeli proponowane przepisy wejdą w życie w obecnym kształcie, gmina będzie musiała zapewnić dodatkową formę zbiórki określonych odpadów, a tekstylia należą do grupy, której ta zmiana ma dotyczyć.

Kiedy zmiany mogą wejść w życie?

Projekt UD252 jest nadal na etapie rządowych prac legislacyjnych. Na dzień przygotowania materiału nie należy traktować opisanych rozwiązań jako obowiązujących przepisów ani jako ostatecznego brzmienia przyszłej ustawy.

W materiałach dotyczących najnowszej wersji zasadniczy termin wejścia większości zmian wskazywany jest na 1 stycznia 2027 r., przy czym część obowiązków może mieć odrębne okresy dostosowawcze. Ostateczne terminy będzie można potwierdzić dopiero po zakończeniu procesu legislacyjnego i ogłoszeniu ustawy.