Sejm uchwalił zmiany w Prawie energetycznym. Co zmieni się w rozliczeniach prądu, CSIRE i licznikach?

Sejm 18 września 2026 r. uchwalił nowelizację Prawa energetycznego, która ma uporządkować działanie CSIRE, awaryjne rozliczenia energii, obowiązki dotyczące danych oraz część zasad związanych z licznikami zdalnego odczytu. To ważny etap, ale nie koniec procesu legislacyjnego: na 21 września ustawa nie jest jeszcze obowiązującym prawem i musi przejść dalszą ścieżkę legislacyjną.

Nowelizacja nie jest ustawą o nowych taryfach ani o automatycznej podwyżce lub obniżce cen energii. Jej głównym celem jest zabezpieczenie działania rynku wtedy, gdy CSIRE albo systemy współpracujące są niedostępne, oraz uporządkowanie przepływu danych potrzebnych operatorom.

Dla gospodarstwa domowego najważniejsze są praktyczne skutki: możliwość prowadzenia rozliczeń mimo problemów informatycznych, późniejsze uzupełnianie i korygowanie danych oraz bardziej uporządkowane zasady działania systemu, który ma obsługiwać procesy takie jak rozliczenia i zmiana sprzedawcy.

Co dokładnie uchwalił Sejm 18 września 2026 roku?

Rządowy projekt trafił do Sejmu jako druk nr 3102. W trzecim czytaniu 18 września głosowało za nim 241 posłów, nikt nie był przeciw, a 193 posłów wstrzymało się od głosu. Sejm uchwalił ustawę po rozpatrzeniu poprawek. Na 21 września proces legislacyjny nie jest zakończony, dlatego nie należy przedstawiać tych rozwiązań jako już obowiązujących wobec odbiorców.

Ustawa dotyczy kilku technicznych, ale istotnych obszarów: funkcjonowania Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii, rozliczeń podczas niedostępności systemów, przekazywania danych operatorom, płatnych stopni zasilania i części wymogów dotyczących liczników zdalnego odczytu. To inna intencja niż prognozowanie cen prądu w 2027 roku, bo tutaj najważniejsze są zasady prawne i ciągłość działania rynku.

Co zmienia się przy awarii lub niedostępności CSIRE?

Jednym z centralnych elementów nowelizacji są procedury na wypadek niedostępności CSIRE albo systemów informatycznych współpracujących z tym systemem. Operatorzy i inne wskazane podmioty mają przygotować plany działania określające sposób komunikacji, przywracania systemów i uzupełniania danych. Chodzi o to, aby problem techniczny nie blokował całego procesu rozliczeniowego.

W czasie niedostępności rozliczenia będą mogły być prowadzone tymczasowo na podstawie innych dostępnych danych, w tym danych pomiarowych niewprowadzonych jeszcze do CSIRE. Po przywróceniu działania systemów dane mają zostać uzupełnione, a rozliczenia w razie potrzeby skorygowane. Rządowy opis projektu przewiduje także obowiązki szybkiego informowania o niedostępności i jej usunięciu.

Jakie znaczenie mają nowe zasady danych i rozliczeń?

Nowelizacja wzmacnia obowiązek przekazywania operatorom określonych informacji potrzebnych do prowadzenia i bilansowania systemu elektroenergetycznego. Chodzi między innymi o dane czasu rzeczywistego, dane grafikowe oraz dane strukturalne dotyczące źródeł, magazynów i urządzeń objętych przepisami. Dla przeciętnego odbiorcy jest to przede wszystkim zaplecze techniczne bezpieczeństwa systemu, a nie nowy obowiązek samodzielnego raportowania codziennego zużycia prądu.

Zmienia się też model rozliczeń tzw. płatnych stopni zasilania. Według Ministerstwa Energii rozliczenia mają być prowadzone bezpośrednio między operatorem systemu dystrybucyjnego a odbiorcą, co ma ograniczyć liczbę dokumentów i uprościć wypłatę wynagrodzenia za zastosowanie się do ograniczeń poboru energii. To rozwiązanie dotyczy sytuacji szczególnych, a nie zwykłego miesięcznego rachunku każdego gospodarstwa domowego.

Co nowelizacja zmienia przy licznikach zdalnego odczytu?

Projekt porządkuje również część przepisów dotyczących liczników zdalnego odczytu. Z materiałów opisujących nowe regulacje wynika, że ustawodawca chce dopuścić większą elastyczność tam, gdzie montaż urządzeń w określonych punktach sieci byłby technicznie albo ekonomicznie nieuzasadniony. Nie oznacza to rezygnacji z cyfryzacji pomiarów ani z wdrażania CSIRE.

To ważne rozróżnienie, bo wcześniejsze informacje o wymianie liczników i rozwoju zdalnego odczytu dotyczyły szerszego programu modernizacji sieci. Obecna ustawa porządkuje szczegółowe obowiązki i sytuacje wyjątkowe, nie ogłasza natomiast zatrzymania wymiany liczników u gospodarstw domowych.

Czy nowe przepisy zmienią ceny prądu i wysokość rachunków?

Samo uchwalenie tej nowelizacji nie ustala nowej ceny energii, stawki dystrybucyjnej ani wysokości miesięcznej faktury. Ustawa dotyczy przede wszystkim infrastruktury informacyjnej i procedur rynku. Dlatego z głosowania z 18 września nie wynika, że odbiorca od konkretnego dnia zapłaci więcej albo mniej za kilowatogodzinę.

Pośrednio sprawniejsze dane i mniej problemów z rozliczeniami mogą ograniczać ryzyko opóźnień lub błędów, ale wysokość rachunku nadal będzie zależeć między innymi od taryfy lub cennika, zużycia, stawek dystrybucyjnych i rodzaju umowy. Jeżeli pojawi się korekta po okresie niedostępności systemu, odbiorca powinien porównać ją z odczytami i okresem rozliczeniowym zamiast zakładać, że każda różnica wynika ze zmiany ceny energii.

Kiedy zmiany mogą zacząć obowiązywać i co powinien sprawdzić odbiorca?

Rządowy opis projektu przewiduje zasadniczo wejście nowych przepisów w życie po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Najpierw jednak ustawa musi zakończyć proces legislacyjny. Na 21 września 2026 r. pewne jest uchwalenie jej przez Sejm, ale nie można jeszcze podawać daty obowiązywania wyliczonej od publikacji, której jeszcze nie ma.

Dla odbiorcy najpraktyczniejsze jest zachowanie rachunków, odczytów i informacji od sprzedawcy lub operatora na wypadek korekty po niedostępności systemów. Warto też odróżniać komunikat o awarii CSIRE od informacji o taryfie: pierwsza sprawa dotyczy wymiany danych i rozliczeń, druga — ceny. Jeżeli po wejściu ustawy w życie operator poinformuje o problemach z systemem, znaczenie będzie miało to, z jakiego okresu pochodzi korekta i na jakich danych została policzona.

Sprawdź podobne artykuły