Emerytura kobiet z rocznika 1961 może wzrosnąć po ponownym przeliczeniu. Kogo dotyczy i o ile?

Kobiety urodzone w 1961 roku kończą w 2026 r. 65 lat. Dla części z nich oznacza to ponowne obliczenie emerytury przez ZUS. Nie chodzi jednak o każdą kobietę z tego rocznika: kluczowe jest wcześniejsze pobieranie okresowej emerytury kapitałowej i spełnienie warunków wynikających z przepisów.

Temat rocznika 1961 stał się głośny, ponieważ właśnie w 2026 r. kobiety z tego rocznika osiągają 65 lat. W mediach pojawiły się informacje o możliwym wzroście świadczenia nawet o kilkaset złotych miesięcznie, a często powtarzana jest średnia około 900 zł. Sama data urodzenia nie daje jednak prawa do takiej podwyżki.

Podstawą jest mechanizm dotyczący kobiet, które pobierały okresową emeryturę kapitałową. Przepisy przewidują w określonych sytuacjach ponowne obliczenie emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych po osiągnięciu 65 lat. Wysokość zmiany zależy od indywidualnych danych zapisanych na koncie i subkoncie w ZUS, dlatego nie da się wyliczyć jej wyłącznie na podstawie rocznika.

Kogo dotyczy ponowne przeliczenie emerytury po 65. roku życia?

Najważniejsza grupa to kobiety, które były członkiniami otwartego funduszu emerytalnego, mają emeryturę ustaloną według nowych zasad i po ukończeniu 60 lat otrzymały okresową emeryturę kapitałową. To świadczenie jest finansowane ze środków zapisanych na subkoncie w ZUS i jest wypłacane obok emerytury z FUS.

Co do zasady okresowa emerytura kapitałowa przysługuje do dnia poprzedzającego ukończenie 65 lat, chyba że prawo do niej wygaśnie wcześniej, np. z powodu wyczerpania środków na subkoncie. Po osiągnięciu 65 lat następuje przejście do tzw. emerytury docelowej, czyli ponownie obliczonego świadczenia z FUS.

Rocznik 1961 jest dziś szczególnie widoczny tylko dlatego, że jego przedstawicielki osiągają 65 lat w 2026 r. Sam mechanizm nie został stworzony wyłącznie dla tego jednego rocznika. W kolejnych latach będzie dotyczył następnych kobiet spełniających ustawowe warunki.

Dlaczego ukończenie 65 lat może zmienić wysokość świadczenia?

Art. 26c ustawy o emeryturach i rentach z FUS przewiduje, że po osiągnięciu 65 lat przez osobę, która pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego ten wiek, emeryturę z FUS oblicza się ponownie z urzędu. Do obliczenia wykorzystuje się średnie dalsze trwanie życia ustalone dla wieku 65 lat i obowiązujące w dacie osiągnięcia tego wieku.

Podstawa nowego obliczenia obejmuje zwaloryzowane składki emerytalne, zwaloryzowany kapitał początkowy oraz środki zapisane na subkoncie w ZUS. To właśnie włączenie środków z subkonta do podstawy oraz ponowne podzielenie zgromadzonego kapitału według odpowiedniej tablicy może zmienić wysokość miesięcznego świadczenia.

Przepisy zawierają też ważne zabezpieczenie: emerytura po takim ponownym obliczeniu nie może być niższa od wcześniejszej sumy emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej. Nie oznacza to jednak, że każda osoba musi otrzymać dużą podwyżkę. Wynik zależy od historii składek i środków zgromadzonych na subkoncie.

Czy kobieta z rocznika 1961 musi składać wniosek do ZUS?

Jeżeli kobieta spełnia warunki z art. 26c i pobierała okresową emeryturę kapitałową do dnia poprzedzającego ukończenie 65 lat, ponowne obliczenie emerytury następuje z urzędu. Nie jest więc potrzebny standardowy wniosek ERPO tylko po to, aby uruchomić ten konkretny mechanizm.

To ważne rozróżnienie, ponieważ ZUS prowadzi także inne rodzaje ponownego przeliczania emerytur, które mogą wymagać wniosku, np. gdy emeryt po przyznaniu świadczenia nadal pracował i odprowadzał składki albo później odnalazł dokumenty wpływające na kapitał początkowy. Są to jednak odrębne sytuacje od automatycznego przeliczenia związanego z okresową emeryturą kapitałową.

Po przeliczeniu ZUS wydaje decyzję z nową wysokością świadczenia. Jeśli kobieta ma wątpliwości, czy jej sytuacja została prawidłowo zakwalifikowana, najbezpieczniej sprawdzić decyzje i informacje na koncie eZUS albo skontaktować się z placówką ZUS. Nie należy składać przypadkowego wniosku wyłącznie dlatego, że osoba urodziła się w 1961 r.

O ile może wzrosnąć emerytura i co oznacza kwota około 900 zł?

W publikacjach medialnych pojawia się informacja, że przeciętny wzrost świadczenia w tej grupie może wynosić około 900 zł miesięcznie. Tę liczbę trzeba czytać jako wartość średnią podawaną w publicznych wypowiedziach i relacjach prasowych, a nie jako gwarantowaną podwyżkę dla każdej emerytki.

Nie ma jednej stawki „dla rocznika 1961”. U jednej osoby różnica może być większa, u innej mniejsza, a w indywidualnym przypadku może okazać się niewielka. Na wynik wpływają przede wszystkim kwoty składek, kapitał początkowy, środki na subkoncie, ich waloryzacja oraz dane używane przy ponownym obliczeniu świadczenia.

Dlatego najbardziej wiarygodną odpowiedzią na pytanie „o ile wzrośnie moja emerytura?” jest dopiero kwota wskazana w indywidualnej decyzji ZUS. Samo porównanie się z medialną średnią może prowadzić do błędnych oczekiwań.

Kogo automatyczny mechanizm nie obejmuje?

Automatyczny mechanizm wynikający z art. 26c nie obejmuje każdej kobiety tylko dlatego, że ukończyła 65 lat. Szczególnie istotna jest różnica między kobietami, które pobierały okresową emeryturę kapitałową, a tymi, które nie były w tej sytuacji. Kobiety, które nie przystąpiły do OFE i nie mają odpowiedniego subkonta oraz prawa do okresowej emerytury kapitałowej, nie uzyskują automatycznie identycznego przeliczenia na podstawie samego wieku.

Ta różnica jest obecnie przedmiotem debat i petycji. W 2026 r. do instytucji publicznych trafiały postulaty rozszerzenia zasad na kobiety niebędące członkiniami OFE. Komisja sejmowa rozpatrywała również petycję w sprawie przyznania każdej kobiecie po ukończeniu 65 lat prawa do przeliczenia na podobnych zasadach, ale żądania tej petycji nie uwzględniła.

Na dzień 18 września 2026 r. nie ma przepisu, który gwarantowałby wszystkim kobietom z rocznika 1961 automatyczną podwyżkę po osiągnięciu 65 lat. Trzeba więc oddzielać obowiązujące zasady od postulatów zmian prawa.

Co sprawdzić po 65. urodzinach i po otrzymaniu decyzji ZUS?

Po ukończeniu 65 lat warto sprawdzić przede wszystkim, czy ZUS wydał decyzję dotyczącą ponownie obliczonej emerytury i jaka podstawa została w niej przyjęta. W eZUS można też zweryfikować informacje o świadczeniach oraz korespondencji z Zakładem. Jeżeli decyzja jest niejasna, można poprosić ZUS o wyjaśnienie sposobu obliczenia.

W praktyce dobrze ustalić cztery rzeczy: czy wcześniej była wypłacana okresowa emerytura kapitałowa, kiedy dokładnie ustało do niej prawo, czy ponowne obliczenie nastąpiło z urzędu oraz jaką nową kwotę wskazuje decyzja. Dopiero te informacje pozwalają ocenić, czy medialne doniesienia dotyczą konkretnej osoby.

Jeżeli problem dotyczy innego rodzaju przeliczenia, np. nowych składek po dalszej pracy albo nowych dokumentów dotyczących kapitału początkowego, może być potrzebny osobny wniosek do ZUS. Nie należy jednak mieszać tych procedur z automatycznym mechanizmem związanym z okresową emeryturą kapitałową po osiągnięciu 65 lat.

Sprawdź podobne artykuły