Limit dorabiania ZUS przekroczony. Co zgłosić i kiedy trzeba oddać świadczenie?

Od 1 września 2026 roku obowiązują niższe limity dorabiania do wcześniejszych emerytur i rent. Samo przekroczenie 6463,20 zł brutto nie oznacza jeszcze utraty całego świadczenia, ale brak informacji o dodatkowym przychodzie może mieć znacznie poważniejsze konsekwencje. ZUS wskazuje, że w takim przypadku może zażądać zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata wstecz.

Nowe progi obowiązujące od 1 września do 30 listopada 2026 roku są niższe niż w poprzednich trzech miesiącach. Dotyczy to przede wszystkim osób pobierających wcześniejszą emeryturę oraz rencistów, którzy jednocześnie osiągają przychód podlegający uwzględnieniu przy rozliczeniu świadczenia.

Najważniejszy jest nie tylko poziom zarobków, lecz także prawidłowe poinformowanie ZUS o dodatkowym przychodzie. Osoba objęta limitami powinna pilnować wysokości miesięcznych zarobków i obowiązków informacyjnych, ponieważ ostateczne rozliczenie może wykazać nadpłatę świadczenia do zwrotu.

Jakie limity dorabiania obowiązują od 1 września 2026 roku?

Od 1 września 2026 roku niższy próg przychodu wynosi 6463,20 zł brutto miesięcznie. Jest to kwota odpowiadająca 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za drugi kwartał 2026 roku. Przychód nieprzekraczający tego poziomu nie powoduje zmniejszenia emerytury lub renty z powodu dorabiania.

Drugi próg wynosi 12 003,10 zł brutto miesięcznie i odpowiada 130% przeciętnego wynagrodzenia. Jego przekroczenie może spowodować zawieszenie wypłaty świadczenia.

Do końca sierpnia pierwszy limit wynosił 6694,10 zł, a drugi 12 431,80 zł. Od września pierwszy próg jest więc niższy o 230,90 zł, a drugi o 428,70 zł. Osoba zarabiająca dokładnie tyle samo co w sierpniu może zatem we wrześniu przekroczyć limit, mimo że wcześniej się w nim mieściła.

Co się stanie po przekroczeniu 6463,20 zł brutto?

Przekroczenie pierwszego progu nie oznacza automatycznego wstrzymania całej emerytury lub renty. Jeżeli przychód jest wyższy niż 6463,20 zł, ale nie przekracza 12 003,10 zł brutto, ZUS może zmniejszyć świadczenie o kwotę przekroczenia.

Przykładowo przy przychodzie wynoszącym 6800 zł brutto przekroczenie pierwszego limitu wynosi 336,80 zł. W takim przypadku zmniejszenie świadczenia może odpowiadać tej kwocie. Istnieją jednak maksymalne kwoty, o które ZUS może obniżyć poszczególne świadczenia.

Oznacza to, że nawet jeżeli różnica pomiędzy przychodem a pierwszym limitem jest wyższa, zmniejszenie świadczenia jest ograniczone właściwą maksymalną kwotą.

Kiedy ZUS może całkowicie zawiesić świadczenie?

Znacznie poważniejsza sytuacja występuje po przekroczeniu 12 003,10 zł brutto miesięcznie. To drugi limit obowiązujący od 1 września 2026 roku. Jeżeli osoba objęta ograniczeniami osiągnie przychód wyższy od tej kwoty, ZUS może zawiesić wypłatę emerytury lub renty.

Granica dotyczy przychodu uwzględnianego przy rozliczeniu świadczenia, dlatego nie należy porównywać limitu wyłącznie z kwotą otrzymywaną na konto po potrąceniu podatków i składek. ZUS podaje limity jako kwoty brutto.

Nowe wartości obowiązują do 30 listopada 2026 roku. Od 1 grudnia progi ponownie się zmienią na podstawie kolejnego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego przez GUS.

Jak zgłosić dodatkowy przychód do ZUS?

Osoby objęte limitami powinny poinformować ZUS o podjęciu działalności zarobkowej oraz o przewidywanej wysokości przychodu. Służy do tego między innymi formularz EROP – Oświadczenie o osiąganiu przychodu. Formularz jest dostępny również w eZUS.

Na obowiązku zgłoszenia rozpoczęcia pracy sprawa się nie kończy. Co roku, najpóźniej do końca lutego, trzeba przekazać ZUS dokument dotyczący przychodów osiągniętych w poprzednim roku kalendarzowym. Pracownik otrzymuje odpowiednie zaświadczenie od płatnika składek. Osoba prowadząca działalność gospodarczą składa własne oświadczenie.

Dokładne dane o przychodach z poszczególnych miesięcy mogą mieć duże znaczenie. Dzięki nim ZUS może sprawdzić nie tylko rozliczenie roczne, lecz także miesięczne i zastosować wariant korzystniejszy dla świadczeniobiorcy.

Brak zgłoszenia może oznaczać zwrot świadczeń za trzy lata

Największym ryzykiem nie jest samo niewielkie przekroczenie pierwszego progu, lecz sytuacja, w której osoba pobierająca świadczenie nie poinformuje ZUS o osiąganym przychodzie. Zakład wskazuje, że jeżeli przychód nie został zgłoszony, może powstać obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń nawet za trzy lata wstecz.

Jeżeli świadczeniobiorca prawidłowo poinformował ZUS o przychodzie, okres ewentualnego zwrotu jest ograniczony do ostatniego roku. Z punktu widzenia osoby pracującej i jednocześnie pobierającej wcześniejszą emeryturę lub rentę różnica może więc oznaczać wiele tysięcy złotych.

Nie warto zatem czekać do momentu, gdy ZUS sam wykryje rozbieżność. Jeżeli po zmianie progów od września przewidywany przychód zaczyna zbliżać się do limitu albo go przekraczać, trzeba kontrolować zarobki i aktualność informacji przekazanych Zakładowi.

Czy przekroczenie limitu w jednym miesiącu zawsze oznacza stratę?

ZUS może rozliczyć przychód rocznie albo miesięcznie i zastosować wariant korzystniejszy dla świadczeniobiorcy. Ma to znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy zarobki nie są jednakowe przez cały rok. Przekroczenie miesięcznego limitu w jednym okresie nie musi więc automatycznie oznaczać, że ostateczne roczne rozliczenie będzie równie niekorzystne.

Dlatego w zaświadczeniu o przychodach dobrze jest wykazać zarobki osiągane w poszczególnych miesiącach. Pozwala to ZUS porównać oba sposoby rozliczenia. Po otrzymaniu decyzji o rozliczeniu warto również dokładnie sprawdzić przyjęte kwoty i okresy.

Limity co do zasady nie dotyczą osób, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny, czyli 60 lat w przypadku kobiet i 65 lat w przypadku mężczyzn. Istnieją również inne wyjątki dla określonych świadczeń. Jeśli emerytura lub renta trafia na rachunek bankowy, można równocześnie sprawdzić konta osobiste i zweryfikować, czy obecny rachunek nie generuje zbędnych miesięcznych opłat.

Sprawdź podobne artykuły